ICT

INLEIDING ICT

Informatie- en communicatietechnologie speelt een steeds grotere rol in het onderwijs. Niet alleen wat betreft de middelen (beamer, smartboard, PC, laptop, tablet of mobiel maar ook websites, apps, online platforms en social media) maar ook wat betreft de inhoud (omgaan met social media, bronnen raadplegen, informatie selecteren en de betrouwbaarheid van bronnen checken). Hoewel we leerlingen van nu vaak als ‘digital natives’ beschouwen, blijkt in de lespraktijk niet altijd dat zij de middelen technisch bekwaam kunnen inzetten en blijkt ook niet altijd dat zij goed en gedegen met digitale bronnen om kunnen gaan. Daarmee lijkt informatie- en communicatietechnologie en de doelstelling van ‘digitale geletterdheid’ te raken aan de doelstellingen van mediastudies. In Engeland is er een mogelijkheid om A-level examens te doen op het gebied van mediastudies. De bronnen voor docenten die daarbij aangereikt worden, zijn ook erg bruikbaar voor Nederlandse docenten in de kunsttheorie. 

ONLINE LEREN

Niet alleen deze website van het Expertisecentrum Kunsttheorie, maar ook veel musea en culturele instellingen hebben online lessen of lesmateriaal voor docenten. Onder de subtab ‘weblinks’ hebben we een aantal interessante links naar musea, culturele instellingen e.a. aangegeven. Onder de subtab ‘online leren’ gaan we in op digitale didactiek voor de kunstvakken en specifiek voor de kunsttheorie. In 2020 – met de noodzaak tot online lesgeven voor docenten – zijn er veel digitale middelen voor docenten en leerlingen verschenen, maar daarmee is nog niet automatisch een goede didactiek aangereikt. Bij het Expertisecentrum Kunsttheorie willen we niet alleen in leermiddelen voorzien, deze kunt u onder de tabs ‘werkvormen’, ‘kunst analyseren’ en ‘kunst/cultuurgeschiedenis’ vinden, maar we willen docenten ook informeren en hopelijk enthousiasmeren voor digitale didactische mogelijkheden. Meer daarover leest u dus via de subtab ‘online leren’. Hieronder leest u op welke manieren docenten nog meer met ICT kunnen werken, bijvoorbeeld door aandacht te besteden aan digitale geletterdheid en aan mediaeducatie. Ook leest u bij welke kunst algemeen inhoud deze aspecten aan bod kunnen komen. 

LEERGEBIED DIGITALE GELETTERDHEID

Het voorstel van curriculum.nu voor digitale geletterdheid beschrijft in de inleiding “Digitale geletterdheid heeft als doel om leerlingen op eigen kracht te leren functioneren in een samenleving waarin digitale technologie en media een belangrijke plaats hebben. Het is belangrijk, dat leerlingen kennis en vaardigheden verwerven en dat zij leren nadenken over de waarde van digitale technologie en media, voor zichzelf en de samenleving. Leerlingen leren digitale technologie gebruiken om uiting te geven aan hun eigen persoonlijkheid en creativiteit. Ook leren zij creatief gebruik te maken van digitale technologie, bijvoorbeeld bij het oplossen van problemen.” p. 4, https://www.curriculum.nu/voorstellen/digitale-geletterdheid/ 

Een overzicht van de doelen voor digitale geletterdheid kunt u hier vinden. Door curriculum.nu zijn deze grote opdrachten aangegeven:

  1. Data en informatie: 1.1. van data naar informatie, 1.2 digitale data
  2. Veiligheid en privacy in de digitale wereld: 2.1 Veiligheid in de digitale wereld en 2.2 privacy in de digitale wereld
  3. De werking en het (creatieve) gebruik van digitale technologie: 3.1 interactie en creatie met digitale technologie en 3.2 aansturing van en creatie met digitale technologie (programmeren)
  4. Digitale communicatie en samenwerking: 4.1 netwerken, digitale communicatie en 4.2 digitale samenwerking
  5. Digitaal burgerschap: 5.1 de digitale burger en 5.2 digitale identiteit
  6. Digitale economie: 6.1 participatie in de platformeconomie en 6.2 digitale marketing. 

Hoewel deze doelstellingen in principe allemaal ook bij de kunstvakken aan bod kunnen komen, lijken de grote opdrachten/bouwstenen: 1.1 (bewust om leren gaan met digitale middelen en informatie); 2 veiligheid en privacy in de digitale wereld; 3.1 interactie en creatie met digitale technologie; 4 digitale communicatie en samenwerking en 6 digitale economie, het duidelijkste te relateren aan de kunsttheorie in de bovenbouw van havo en vwo (waar deze website op gericht is). 

KUNST ALGEMEEN, ICT EN MEDIASTUDIES

In de eindtermen van kunst algemeen, zien we in het onderwerp ‘Massacultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw’ veel aanknopingspunten die met mediastudies en digitale geletterdheid in verband kunnen worden gebracht. In dit onderwerp komt het postmodernisme uitvoerig aan de orde. In het postmodernisme zien we dat ironie, (stijl)citaten, reproduceerbaarheid en verwijzingen (verhalende verwijzingen bijvoorbeeld) veel voorkomen. Intertekstualiteit, simulacra en hyperrealiteit (Baudrillard) zijn eveneens onderdeel van het postmoderne denken. Deze aspecten komen eveneens bij mediastudies (zie de Engelse examenstof voor dit vak) aan bod. In onderstaande items, zijn de onderwerpen en invalshoeken van kunst algemeen ‘massacultuur’ verbonden aan de ideeën over digitale geletterdheid en mediastudies om zo een inhoudelijk kader te hebben. Door deze combinatie te maken, kunnen docenten bij kunst algemeen, kunst inhouden verbinden aan doelstellingen rondom mediawijsheid, digitale geletterdheid en burgerschap. 

MASSACULTUUR, POSTMODERNISME EN MEDIASTUDIES

  • Kunst, religie en levensbeschouwing: in de teaching guide AQA mediastudies ‘narratives’ worden relaties tussen narratieven in de media, ideologieën en bedoelde betekenissen verduidelijkt.
  • Kunst en esthetica: in de teaching guide AQA mediastudies ‘semiotics’  wordt verduidelijkt hoe betekenis(sen) gegenereerd worden door tekens en betekenisdragers. In de teaching guide AQA mediastudies ‘genres’ worden de codes en conventies in media toegelicht en geduid. 
  • Kunstenaar en opdrachtgever: in de media wordt gewerkt met doelgroepen, zie AQA mediastudies ‘audiences’
  • Kunst en vermaak: in de massacultuur kun je spreken over ‘cultuurindustrie’. In de teaching guide AQA mediastudies ‘industries’ wordt verduidelijkt wat media-industrie is en hoe deze industrie werkt. 
  • Kunst, wetenschap en techniek: In de teaching guide: AQA mediastudies ‘production’ worden de elektronische media; videoproducties; gedrukte producties en audioproducties beschreven. Daarin zie je een verband tussen kunst, wetenschap en techniek in de massacultuur en mediastudies en de voornoemde doelstellingen van digitale geletterdheid. 
  • Kunst intercultureel: in de teaching guide AQA mediastudies ‘representation’ wordt het concept ‘representatie’ in de media verduidelijkt, dit sluit goed aan bij de eindtermen van de invalshoeken: kunst intercultureel en kunst, religie en levensbeschouwing.
MENU