Issues - intro


Op deze plaats willen we ruimte bieden aan actuele onderwerpen, onderzoeken maar ook interessante issues of citaten.

INTERESSANTE INFO

  • AKADEMIE VAN KUNSTEN & ESSAYS OVER KUNST IN HET ONDERWIJS Waarom moet kunst in het onderwijs? Gerenommeerde kunstenaars van de KNAW Akademie van Kunsten, waaronder Gijs Scholten van Aschat, Barbara Visser en Arnout Mik, Ramsey Nasr, Arnon Grunberg, Michiel van der Aa en Charlotte Mutsaers, hebben prachtige korte essays geschreven over de noodzaak van kunst in onderwijs. Zie: KNAW Akademie van Kunsten: Kunst in het onderwijs. Fantastisch dat de KNAW Akademie van Kunsten zich zo sterk maakt voor kunst in onderwijs. Titels spreken al tot de verbeelding: Ontwikkel de verbeelding, bevorder empathie; Kunst hoort thuis op school; Kunstonderwijs - een vaccin tegen waarheid!; Geef beeldcultuur een plek in het onderwijs; Laat het kind spelen; Vervang het WIJ-denken door het IK-denken. Eerder had Margot Dijkgraaf een gesprek met Gijs Scholten van Aschat over het belang van kunst in onderwijs. Link naar de video Deze teksten zullen - en dat is toch opmerkelijk - eveneens verschijnen in een publicatie getiteld 'Arts Education Beyond Art', een publicatie van Barend van Heusden en Pascal Gielen. PDF bestand voor een betoog hierover.
  • WAAROM HEBBEN WE KUNST NODIG?  In de volkskrant een interview met filosoof Alain de Botton: "Kunst is een geconcentreerde dosis van goede dingen in de wereld. Het herinnert ons aan wat liefde is, wat creativiteit is, goedheid, vrijheid. Kunstwerken kunnen ons leven beter maken, deels omdat we emoties herkennen, en deels omdat we opnieuw in aanraking komen met emoties die we verloren waren. We moeten zo vaak sterk zijn dat we steeds slechter worden in zacht en aardig zijn. Kunst nodigt ons uit weer aardig te zijn.' Interessante insteek van de Botton. Zijn pleidooi om meer aandacht te besteden aan datgene wat menselijk en herkenbaar is in kunst is waardevol, zeker als aanknopingspunt om kunst voor een breder publiek toegankelijk te maken. Maar iedere kunstenaar, kunstdocent of kunsthistoricus weet dat de specifieke vormgeving, het leren zien van details in de vormgeving van kunst ('dat ingewikkelde technische gedoe' dus) het kijken naar kunst nu juist bijzonder en boeiend maakt. Een leerling gaf aan op de vraag: Wat zou je willen leren in het museum? "Ik zou meer en beter willen leren zien wat ik zelf nog niet zie.lees meer kijk ook op de website: art as therapy
  • ART FOR ART'S SAKE De OECD deed onderzoek naar de transfer-effecten van kunsteducatie in Art for Art's Sake. Lees meer. Zij concluderen dat voordat transfer-effecten goed onderzocht kunnen worden, eerst meer onderzoek naar de specifieke kunstvakvaardigheden gedaan zou moeten worden. Specifieke leeropbrengsten van de kunstvakken zelf werden in dit onderzoek niet onderzocht. Kunstvakvaardigheden zijn volgens de onderzoekers: technische en artistieke vaardigheden, verbeeldingsvermogen, doorzettingsvermogen, creativiteit (creativiteit is inherent aan de kunstvakken), observatievermogen etc. De onderzoekers stelden daarnaast vast dat mensen met een kunstopleiding in de top van de innovatiesector voorkomen met betrekking tot (o.a.) productontwikkeling, in hun beleidsimplicaties gaven zij daarom aan: "Arts education matters because people trained in the arts play a significant role in the innovation process in OECD countries: the arts should undoubtedly be one dimension of a country’s innovation strategy." (p 14, 15). Zie OECD informatie
  • OECD OVER INNOVATIE VAARDIGHEDEN  Bij de afdeling Innovatie en onderwijs van de OECD doet men onderzoek naar de innovatievaardigheden. Hoofd van deze afdeling, Dirk van Damme, was in het voorjaar bij OCW aanwezig met een presentatie waarin hij de brede opdracht van onderwijs vanuit een skills perspectief toonde. Op de website van de OECD zijn diverse presentaties te vinden die erg interessant zijn om te bekijken. (Education for innovation driven societies; Progression in student creativity in school; Innovation and creativity in higher education)

  • NIEUW BBC  "Artists have structurally different brains compared with non-artists, a study has found."  Participants' brain scans revealed that artists had increased neural matter in areas relating to fine motor movements and visual imagery. The research, published in NeuroImage, suggests that an artist's talent could be innate. But training and environmental upbringing also play crucial roles in their ability, the authors report.As in many areas of science, the exact interplay of nature and nurture remains unclear. Lead author Rebecca Chamberlain from KU Leuven, Belgium, said she was interested in finding out how artists saw the world differently."The people who are better at drawing really seem to have more developed structures in regions of the brain that control for fine motor performance and what we call procedural memory," she explained. Zie meer info: http://www.bbc.com/news/science-environment-26925271
  • KUNSTMINNEND NEDERLAND. Uit een recent verschenen rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat veel mensen interesse in kunst en cultuur hebben, maar dat betekent niet dat zij ook vaak een museum, concert etc. bezoeken. Interesse is gerelateerd aan zowel conversie (het aandeel bezoekers onder geïnteresseerden) als bezoek. Anders dan levensloop en opleidingsniveau, die meer randvoorwaarden dan te beïnvloeden factoren zijn, is interesse mogelijk een aangrijpingspunt voor culturele instellingen en voor het cultuurbeleid van overheden.Interesse staat centraal in denkbeelden over publieksbeïnvloeding en mobilisatie. Kunstbezoek vergt interesse in kunst en bereidheid tot bezoek aan kunst. Zo bezien zijn er twee wegen om een groter bereik van de kunsten te realiseren: het doen ontstaan van interesse bij niet-geïnteresseerden en het verder aanwakkeren van interesse bij lauwtjes geïnteresseerde niet-bezoekers. Dat laatste kan het wegnemen van drempels en/of het verhogen van motivatie omvatten. (p 10).
  • TAAL BEPAALT Bij het programma Labyrint werd een programma uitgezonden over de rol van taal Taal Bepaalt. Dit is voor docenten in de kunstvakken een erg interessant programma, omdat daarin heel goed de relatie tussen zintuiglijke waarneming en de rol van taal uitgelegd wordt. Die relatie is van belang bij kunstanalyse. De inleiding - eerste paar minuten, na de reclame uiteraard - en het voorbeeld over het wijnproeven, vanaf 19.15 min. in het programma zijn erg verduidelijkend.
  • MUSEUMBRIEF: In de museumbrief geeft minister Bussemaker aan dat de cultuurkaart behouden blijft. "Alle leerlingen moeten via goed cultuuronderwijs de kans krijgen hun creatieve talenten en vaardigheden verder te ontwikkelen. Minister Jet Bussemaker trekt 5 miljoen euro per jaar uit om de Cultuurkaart voor alle middelbare scholieren de komende tien jaar te handhaven. Dat schrijft Bussemaker vandaag aan de Tweede Kamer. In de brief gaat ze vooral in op de betekenis van cultuur in een veranderende samenleving en de rol van de overheid daarbij. Voor minister Bussemaker hebben de maatschappelijke waarde van cultuur en cultuuronderwijs de komende jaren prioriteit. “Cultuur levert een grote bijdrage aan onze samenleving. Cultuur verbindt, vergroot je blikveld en draagt bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Door goed cultuuronderwijs ontwikkelen kinderen een creatieve en onderzoekende houding. Creativiteit en innovatie zijn belangrijke voorwaarden voor verdere groei van onze kennissamenleving,” aldus Bussemaker. Scholen dragen zelf ook bij aan de cultuurkaart.  De Cultuurkaart speelt als ‘cultureel krediet’ een onmisbare rol bij cultuuronderwijs voor middelbare scholieren." Bron: website OCW  
  • BRIEF VAN DE VOORZITTER VAN DE ONDERWIJSRAAD IN NRC (2-11-2013): ONDERWIJS IS MEER DAN ALLEEN METEN EN TOETSEN. Zaterdag 2 november was in een erg goede ingezonden brief van Geert ten Dam, voorzitter van de Onderwijsraad te lezen dat de Onderwijsraad zich de vraag heeft gesteld of het Nederlandse onderwijs klaar is voor de toekomst. In de brief worden drie obstakels beschreven die een verdere verbetering en vernieuwing van het onderwijs in de weg staan. (Samenvatting: ) Ten eerste is een duidelijke visie op wat leerlingen moeten leren nodig volgens de onderwijsraad. Daarbij zou de aandacht niet eenzijdig op prestaties op het gebied van taal en rekenen en rendement gericht moeten zijn maar zou er meer aandacht kunnen zijn voor het bredere vakkenaanbod, voor algemene vorming en in het MBO voor de beroepspraktijkvorming. De nieuwe generatie moet volgens de onderwijsraad goed/beter presteren in Nederlands en wiskunde maar om een weg in de samenleving te vinden zijn andere vakken zoals geschiedenis, filosofie, cultuureducatie, burgerschapsvorming, ICT ook van belang. [...] Ten tweede is de bemoeienis van de overheid met de inhoud van het onderwijs en de leerprestaties toegenomen. Scholen moeten vanuit een eigen visie een voor hun leerlingen passend onderwijs kunnen realiseren - en de kwaliteit ervan bewaken. Daarbij gaat het ook om de manier waarop zij leerlingen hun persoonlijkheid of beroepsidentiteit helpen te vormen. [...] Ten derde dreigt de eigenwaarde van leerlingen die cognitief niet goed presteren, een deuk op te lopen. Maatschappelijk succes en verdiensten lopen steeds vaker via het pad van goede prestaties in het onderwijs. [..] Tot slot pleit de raad voor meer waardering van niet-cognitieve capaciteiten. De samenleving heeft ook behoefte aan creativiteit, probleemoplossend vermogen, samenwerking, culturele en morele sensitiviteit, zorgzaamheid en vakmanschap. [...] Een samenleving die werk maakt van goed onderwijs voor elke burger is rijker, socialer en democratischer dan een samenleving die dit niet doet. Aanstaande maandag verschijnt een publicatie 'Stand van educatief Nederland' van de Onderwijsraad hierover. Zie de website van de onderwijsraad 
  • Interessant in het kader van het onderwerp kwaliteitsverbetering 
    Actieve cultuurparticipatie: Het zojuist verschenen jaarrapport actieve cultuurparticipatie bevat een erg interessant artikel van Winner & Vincent-Lancrin, p. 108 en verder. Ze sluiten met deze zin af: "Kunst is zo oud als de mensheid zelf, het is onderdeel van iedere cultuur en het is een belangrijk domein binnen de menselijke ervaring, net als wetenschap, technologie, wiskunde en de geesteswetenschappen. Om die reden verdient kunst een belangrijke plek in het Onderwijs." p. 127. Jaarboek actieve cultuurparticipatie 2012

    Onderwijs in Finland: Finland heeft al jaren een heel goed resultaat op het gebied van onderwijs, ze scoren hoog bij de PISA testen, maar hebben toch ook ruim aandacht voor veel andere kernvakken in het curriculum, zoals kunstvakken. Zie 2009. Wat doen ze in Finland zo goed? "Improving the teaching force, limiting student testing to a necessary minimum, placing responsibility and trust before accountability, and handing over school- and district-level leadership to education professionals." In Finland is het opleidingsniveau van de docenten erg hoog: minimaal een academisch master niveau is vereist voor docenten in alle soorten onderwijs. Het hoge opleidingsniveau van de docenten in combinatie met wettelijke kaders en daarnaast veel vertrouwen en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het onderwijs door de professionele docent lijkt een uitstekend uitgangspunt, ook wenselijk in Nederland. Maar alleen de verantwoordelijkheid bij de docent neerleggen, onder de noemer van ruimte voor scholen en docenten, met dwingende kaders en strenge toetsing voor bepaalde vakken (Wiskunde, Nederlands en Engels) maar zonder kaders voor andere vakken (zoals CKV en kunstvakken - zie wetsvoorstel hierboven) en zonder eerst het opleidingsniveau te verhogen naar de Finse normen, dat lijkt geen goede strategie om de Finse prestaties te kunnen evenaren.

    Pisa 2006 en Schools we can envy? en Presentatie Pasi Sahlberg http://www.oecd.org/pisa/46623978.pdf

  • DEFINITIEF ADVIES VERKENNINGSCOMMISSIE KUNSTVAKKEN Inmiddels heeft de verkenningscommissie kunstvakken een definitief advies uitgebracht dat nu nog door cito en cve beoordeeld moet worden. Daarna moet het door de tweede kamer aangenomen worden. Of en hoe de commissie gaat aantonen dat dit advies op een breed draagvlak kan rekenen is onduidelijk (dat was een voorwaarde vanuit het ministerie). Mogelijk komt er in een latere fase nog een enquete waarin dit getoetst wordt. Op het preadvies was veel kritiek, toch is het definitieve advies vrijwel identiek aan het preadvies. Vooralsnog is onduidelijk wat de voordelen zijn van dit advies voor docenten in het veld: het C.P.E. voor tehatex verdwijnt; evenals het vak kunst algemeen en de cultuurhistorie als domein; 1 examen extra zal benodigd zal zijn t.o.v. de huidige situatie en men grijpt nu ogenschijnlijk terug op de eerste variant van ckv 2 toen nog zonder cultuurhistorie (in 1998 afgekeurd door de staatssecretaris en door de VSNU vanwege te weinig doorstroomrelelevantie voor universitaire opleidingen). Hoewel de commissie Dijsselbloem vond dat onderwijsbeleid moet gaan over het 'wat' en het 'hoe' (= de didactiek) overgelaten zou moeten worden aan de scholen en docenten, heeft de verkenningscommissie nu een advies samengesteld waarin gesproken wordt over onlosmakelijke verbanden tussen praktijk en theorie, waarmee men een centraal opgelegde didactiek beoogt. Zie SLO: De kunst van het nieuwe. Vakvereniging VONKC vraagt om reacties uit het veld: info@vonkc.nl
  • CULTUREEL JONGEREN PROFIEL: Samen met YoungWorks en Motivaction heeft CJP het Cultureel Jongeren Profiel (CJP-model) ontwikkeld. Dit segmentatiemodel over jongeren en cultuur geeft culturele instellingen meer inzicht in de belevingswereld en motivaties van de jongerendoelgroep van 12 tot 25 jaar. Cultureel Jongeren Profiel- Met kennis van de belevingswereld van jongeren kunnen culturele instellingen hun diensten en aanbod beter afstemmen op de behoeftes van deze doelgroep. Want wat verstaan jongeren eigenlijk onder cultuur? En waarom gaan ze wel of juist niet naar een museum of voorstelling?  
  • CREATIVITEIT Interessante lezing van prof. dr. Robbert Dijkgraaf over creativiteit, Beeldkracht inspiratie en houvast. Prof. dr. Dijkgraaf over creativiteit
  • TIP: ONTROEREND MOOI - KIJKEN deze video-link  van de performance The Artist is Present door Marina Abramovic, zij krijgt onverwacht bezoek van Ulay. (de video staat onderaan de webpagina)

    Over The Artist is Present: pioneer of  performance art, Marina Abramović (born Yugoslavia, 1946) began using her own body as the subject, object, and medium of her work in the early 1970s. For the exhibition Marina Abramović: The Artist Is Present, The Museum of Modern Art’s first performance retrospective, Abramović performed every day the Museum was open between March 14 and May 31, 2010. Visitors were encouraged to sit silently across from the artist for a duration of their choosing, becoming participants in the artwork. The Artist Is Present is Abramovic’s longest performance to date. bron: website Museum of Modern Art, New York.

CITATEN

  • " De twaalfde Kohnstammlezing, onder de titel Feiten in Overvloed, wordt verzorgd door Louise O. Fresco. Ze zal in deze lezing wijzen op de tegenstelling tussen feiten en meningen,vooral in relatie tot het thema duurzame ontwikkeling. Hoewel er steeds meer gegevens beschikbaar komen, wordt het maatschappelijk debat meer en meer op basis van meningen gevoerd. Voor een mening is altijd wel een feit te vinden om de mening te staven, en zo niet, dan brengt de opponent de wetenschap in diskrediet. Zo moeilijk is dat vaak niet. Immers, ook de wetenschap heeft boter op het hoofd. Onderzoekers komen steeds sneller met pseudoresultaten naar buiten. Hun autoriteit wordt uitgehold doordat meningen op internet net zo zwaar lijken te wegen als feiten. Het is een hard gelag. Juist de moderne samenleving, die zo geprofiteerd heeft van wetenschappelijke vooruitgang, wordt nu geteisterd door onwetendheid, een combinatie van onbegrip en moedwillige vooroordelen, en conservatisme. Of het nu gaat om klimaat, energie of biodiversiteit, emotie, irrationaliteit en afkeer van technologie maken een dialoog onmogelijk. Wie weet helpt de kunst ons van onze fouten te leren en een nieuw evenwicht te vinden tussen objectiviteit en intersubjectiviteit." Bron: Folder Kohnstammlezing 2011, website Centrum voor Nascholing.
  • Umberto Eco over internet als bron van kennis In het programma Boeken van 6 maart 2011, sprak Umberto Eco over de problematiek van internet als bron van kennis.

ISSUES

  • Postkolonialisme of Transculturalisme. In het artikel van Yolanda Onghena, een heel heldere tekst over wat het verschil is tussen interculturalisme, postkolonialisme, multi-culturalisme en transculturalisme. "Transculturation is, therefore, a process the elements of which are altered and from which a new, composite and complex reality emerges; a reality that is no mechanical mixture of characters, nor mosaic, but instead a new, original and independent phenomenon." http://www.iemed.org/publicacions/quaderns/10/q10_181.pdf
  • Verkenningscommissie kunstvakken. Momenteel is de verkenningscommissie aan het inventariseren wat de koers voor het kunstvak zou kunnen zijn. Om op basis daarvan een nieuw voorstel te ontwikkelen. Informatie en artikelen hierover, zullen we op deze plaats aangeven.
  • Bulletin Cultuur en School 67: Eind dit jaar brengt de Verkenningscommissie Kunstvakken een advies uit over de vernieuwing van de kunstvakken in de tweede fase van de havo en het vwo. Kunstvakdocenten Marie-Thérèse van de Kamp (beeldend) en Martien Hovestad (muziek) geven vooruitlopend op dit advies hun visie op de toekomst van de kunstvakken. Kunstvakken: de inhoud en didactiek moeten beter
  • Brief aan onderwijsraad namens kunstvakken Ook werd een brief aan de onderwijsraad verzonden als reactie op het Actieplan beter presteren. Deze brief is aangeboden aan de voorzitter van de onderwijsraad, mevrouw prof.dr. G.T.M. ten Dam. Op de website van de onderwijsraad is het advies door de onderwijsraad aan de minister te lezen: http://www.onderwijsraad.nl/