Vakdidactiek - visies


Op deze plaats vindt u voorbeelden van verschillende vakinhoudelijke en vakdidactische visies, gericht op het vak Kunst in het voortgezet onderwijs, met daarin verschillende accenten op productie, receptie en reflectie en voor Kunst Analyse, Kunstgeschiedenis, Kunst Algemeen, CKV en museumdidactiek. Daarnaast zijn er documenten beschikbaar om een eigen vakdidactische visie te kunnen bepalen.

 

VAKINHOUDELIJKE EN VAKDIDACTISCHE VISIES:

 

M.T.A. van de Kamp, MA, MSc 

  • Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie: Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardighedenZie: kunstvakvaardigheden voor docenten en de kunstvakvaardigheden voor leerlingen en model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis (zie schema; begrippenlijst); conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst zie kunstgeschiedenis en kunst algemeen); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken, bijvoorbeeld kunst analyseren of het geven van peerfeedback adhv rubrics); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product, zie beoordelingsmatrix). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn.

M.T.A. van de Kamp, MA, MSc & W.P.M. Cuijpers, MA. ILO-UvA

  • Actief Kunst Analyseren (2011) is gericht op het stimuleren van hogere orde leren, het ontwikkelen van denkvaardigheden en metacognitieve kennis en vaardigheden, gebaseerd op de visies van David Leat, David Perkins, Arthur Efland en Jan Vermunt is op deze website van het expertisecentrum uitgewerkt in lesvoorbeelden en collegevoorbeelden. Het ILO-UvA model voor Kunst Analyse is hieruit ontstaan. Meer informatie is te vinden op deze website onder de tab Kunst Analyse.

M.T.A. van de Kamp, MA, MSc & A.M. van der Vlies, MA. ILO-UvA

  • CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. (2013). Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013.

 

M.T.A. van de Kamp, MA, MSc. ILO-UvA

  • Zicht op de kunstvakken na 2007 Cultuurnetwerk.nl geeft de serie zicht op.... uit. In het kader van zicht op de kunstvakken na 2007, beschreef M.T.A. van de Kamp in de inleidende tekst, wat de perspectieven van de kunstvakken zouden kunnen zijn, na de veranderingen die in het voortgezet onderwijs ingevoerd zijn in 2007.
  • Toekomstvisie op de kunstvakken. Hybriditeit als kernconcept. In dit artikel uit 2009, gepubliceerd in Kunstzone, beschrijft M.T.A. van de Kamp, een visie gericht op de toekomst van de kunstvakken. Beschreven is welke rol het kernconcept van hybriditeit daarbinnen zou kunnen hebben.
  • Hybride Kunsteducatie In deze visie op kunsteducatie van M.T.A. van de Kamp zijn aspecten van modernistische en postmodernistische visies op kunst en educatie met elkaar verbonden. Gepubliceerd in Kunstzone, 2010.
  • Creativiteit bevorderen bij de kunstvakken Van de Kamp, Admiraal en Rijlaarsdam beschrijven in dit artikel (in kunstzone, 2012) wat de wetenschap zegt over wat creativiteit is en op welke manier creativiteit bevorderd zou kunnen worden bij de kunstvakken.

Drs. H.G.F. Havekes, ILS-RU

  • In Actief Historisch Denken evenals Actief Kunsthistorisch Denken wordt de visie van David Leat waarin het accent op denkvaardigheden ligt, vertaald naar geschiedenis en kunstgeschiedenis in Nederland. H.G.F. Havekes heeft voorbeelden uitgewerkt van de verschillende denkvaardigheden voor het vak geschiedenis en het vak kunstgeschiedenis.

Dr. C. Dieleman, UvA Theaterwetenschap/dramaturgie

  • Theatereducatie. Het nieuwe theaterleren : een veldonderzoek naar de rol van theater binnen Culturele en Kunstzinnige Vorming op havo en vwo. Proefschrift van UvA docent Theaterwetenschap/dramaturgie. Te downloaden via: deze link
  • Overige publicaties over theatereducatie: via deze link

Prof. Dr. F. Haanstra, UU en AHK

         

  • In De Hollandse Schoolkunst beschrijft Folkert Haanstra een visie op authentieke kunsteducatie. Het pdf bestand is gratis te downloaden via de website van Cultuurnetwerk Nederland via deze link: De Hollandse Schoolkunst

 

Dr. T. Groenendijk, M. Hoekstra & R. Klatser, AHK

  • Altermoderne kunsteducatie Het onderzoeksrapport 'Altermoderne Kunsteducatie: theorie en praktijk' is nieuw verschenen bij het lectoraat Kunst- en cultuureducatie. Talita Groenendijk en Marike Hoekstra deden onderzoek naar de uitgangspunten voor altermoderne kunsteducatie. Via deze link is meer informatie te vinden.
  • In de publicatie 'Divers. Negen onderzoeken over interculturaliteit en de docentenopleiding van de AHK' gaat H. 4 over Altermoderne kunsteducatie volgens R. Klatser. Via deze link is de publicatie te downloaden.

E.Heijnen, AHK

 

              

  • MediaCultuur is het project waarin de visie op de rol van Media in kunst- en cultuuronderwijs in de 21ste eeuw volgens E.Heijnen uitgewerkt is. Op de website: http://mediacultuur.net/over-mediacultuur is deze visie uitgewerkt in lesvoorbeelden, thema's en bronnen.
  • Project mediacultuur onderzocht door: Groenendijk, Huizenga, Toorenaar, Valstar & van Hoorn. Publicatie van de AHK kunt u hier downloaden

Dr. J. Lutters

  • Dr. Jeroen Lutters is lector Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken aan de hogeschool Windesheim in Zwolle. Het Lectoraat Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken richt zich op de vorming van de scheppende mens als motor. Lutters is gepromoveerd op een methodiek/didactiek die kunst als kennisbron bruikbaar wil maken voor de educatieve praktijk. Inhoudelijk richtte hij zich in zijn proefschrift op adolescentie als cultureel fenomeen. "Aan de hand van een analyse van het werk van Michelangelo Caravaggio, Virginia Woolf en Nicholas Ray, wordt de complexe werkelijkheid van de jeugd zichtbaar gemaakt. De adolescent, die in de periode tussen kind en volwassenheid, wordt geconfronteerd met de tragische eindigheid, de poëtische schoonheid, en de ironische dubbelzinnigheid van het bestaan." Door kunst als cultureel fenomeen te beschouwen en door op een theoretische, inhoudelijke en persoonlijke manier te debatteren over kunst met docenten ontstaat didactisch inzicht, volgens deze visie van Lutters. Het associatieve proces dat Lutters beoogt is gericht op: het stellen van een persoonlijke vraag; het laten spreken van het object van keuze; het stappen in een mogelijke wereld; en het geven van een voorlopig betekenisvol antwoord op de eerder gestelde vraag. Interview met Jeroen Lutters  en: De poëtische taal van de adolescent, Jeroen Lutters – Uitgeverij Garant 2009. ISBN 978-90-441-2495-8


Prof. dr. B. van Heusden

  • Het project Cultuur in de Spiegel werd in 2009 geïnitieerd en medegefinancierd door het Fonds voor Cultuurparticipatie, met als doel een doorlopende leerlijn te ontwikkelen voor cultuuronderwijs. De wens van beleidsmakers was erop gericht één vakgebied te ontwikkelen, zodat alle educaties (kunsteducatie, media educatie, erfgoededucatie) samengevoegd konden worden onder één noemer: cultuuronderwijs. Of dat inhoudelijk als wenselijk of zinvol werd beschouwd werd niet verder onderzocht. Barend van Heusden, hoogleraar semiotiek, ontwikkelde een persoonlijke visie op het begrip cultuur en op cultuuronderwijs mede op basis van aspecten uit de ontwikkelingspsychologie (Piaget), cognitiewetenschap en semiotiek. Inzichten over kunst en cultuureducatie uit wetenschappelijke disciplines als de onderwijskunde, de psychologie (leerpsychologie en creativiteit), de vakdidactiek worden buiten beschouwing gelaten door Van Heusden. Het ontwikkelen van zelfbewustzijn als hoogste doel van cultuuronderwijs vormt de leidraad (waarbij ten aanzien van zelfbewustzijn een eigen invulling van het begrip metacognitie wordt gehanteerd). Waarom creatieve productie van kunst ondergeschikt zou zijn aan theorievorming (reflectie en metacognitie ofwel zelfbewustzijn volgens van Heusden) wordt niet voldoende duidelijk in de visie van Van Heusden op cultuuronderwijs. Resultaten van het onderzoek van Van Heusden zijn in 2014 via het SLO gepubliceerd in de publicatie Cultuur in de Spiegel in de praktijk: een leerplankader voor cultuuronderwijs.

VAKVISIE BEPALEN VOOR KUNSTVAKKEN IN DE BOVENBOUW

  • Didactische modellen voor Kunst Algemeen In dit document staan diverse aspecten van het bepalen van een vakvisie voor kunst algemeen. Daarbij kunnen de onderwerpen als uitgangspunt genomen worden, of de invalshoeken of de disciplines (Kunst Analyse). In dit document is eveneens een invulschema opgenomen waarmee een docent of student een eigen visie kan bepalen.
  • Opvattingen over onderwijs in de Kunstvakken Dit overzichtsschema van Lam & Kember bevat vier verschillende visies waarmee een docent/student een eigen opvatting over onderwijs in de kunstvakken kan bepalen.
  • Opvattingen over docentgestuurd of leerlinggericht werken bij de Kunstvakken Het overzicht van Addison & Burgess bevat een goede toelichting van de voor- en nadelen van meer docentgestuurd of meer leerlinggericht werken. Doel om te behalen in de bovenbouw (volgens de eindtermen van de kunstvakken) is voor havo minimaal actief en ervaringsgericht en voor vwo heuristisch/onderzoeken.
  • The Future of Learning. Harvard GSE Op de Harvard Graduate School of Education werd in augustus 2009 de eerste 'Future of Learning' seminar gehouden. In dit artikel een verslag van deze bijeenkomst. Gepubliceerd in Kunstzone, 2009.
  • Samenvatting van het boek: Visible Learners Harvard Project Zero en Reggio Emilia scholen werkten samen gericht op het ontwikkelen van het pedagogisch concept van de Reggio Emilia scholen (met onderzoekend, samenwerkend leren en het documenteren en bestuderen van leerprocessen en lerenden) voor alle niveaus en vakgebieden.