Doelstellingen - Intro


VAKDIDACTIEK = Het bepalen van adequate leerdoelen, passend bij de eindtermen van het vak. Het ontwikkelen van leerzame leertaken. Het ontwikkelen van effectieve leeractiviteiten. Het ontwikkelen van effectieve werkvormen. Het toetsen van de leerdoelen (summatief) en het leerproces (formatief). Het begeleiden van het leerproces.

DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE - LEREN OVER EN DOOR KUNST & CULTUUR 

  • Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn en b) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn. 
  • Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie
  • Hier kunt u het model van de hybride kunsteducatie downloaden. De theoretische kaders over Hybride kunsteducatie en over creativiteit en divergent denken bij de kunstvakken kunt u downloaden. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via deze tab en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp. Het bijbehorende compacte tekstbestand kunt u hier vinden: pdf bestand
  • De kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden
    Zie de posters: kunstvakvaardigheden voor docenten en de kunstvakvaardigheden voor leerlingen en model van de hybride kunsteducatie  deze kunt u downloaden en desgewenst op A3 formaat printen voor in uw lokaal, om zo goed zicht te houden op de belangrijkste doelen die u wilt nastreven tijdens de lessen. Bij elk van deze kunstvakvaardigheden kunt u specifieke leeractiviteiten en werkvormen selecteren of bedenken die deze 21ste eeuwse kunstvakvaardigheden helpen ontwikkelen. Voor de ontwikkeling van de verschillende vaardigheden kunt u o.a. gebruik maken van de herziene taxonomie van Bloom voor de cognitieve leerdoelen; de taxonomie van Krathwohl & Masia voor de affectieve leerdoelen
  • De conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten.De conceptuele - kunstkennis -leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis (zie schema; begrippenlijst); conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst zie kunstgeschiedenis en kunst algemeen); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken, bijvoorbeeld kunst analyseren of het geven van peerfeedback adhv rubrics); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product, zie matrix). 
  • Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie: Wanneer je de kunstvaardigheden en conceptuele - kunstkennis- lijn verbindt ontstaat de matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie

 

 VAN EEN DEFINITIE VAN LEREN -> NAAR COGNITIEVE LEERDOELEN -> EN LEERDOELEN IN DE KUNSTVAKKEN

  • EEN DEFINITIE VAN LEREN
    Het ontstaan of tot stand brengen, door middel van het selecteren, opnemen, verwerken, integreren, vastleggen en gebruiken van en het betekenis geven aan informatie door individuen, groepen of (deel)organisaties, van relatief duurzame veranderingen in kennis, houding en vaardigheden en/of in het vermogen om te leren. (R.J. Simons, 2010).
  • WAT IS LEREN VOLGENS RECENTE INZICHTEN OVER LEREN & HET BREIN?
    Afbeelding volg. pag. uit: G. Westhoff (2009) Het geheim van de flipperkast. Dikke verbindingen in de hersenen bepalen de kennis: 1: Kennis sla je op in de vorm van netwerkcombinaties van kenmerken. 2: Bij elke mentale handeling: dikkere verbindingen. 3: Brede verbindingen zorgen voor het makkelijker oproepen van kennis in verschillende situaties.4: Des te dikker de verbinding: des te sneller wordt het verbonden kenmerk geactiveerd. Zie deze link

 

HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM

  • COGNITIEVE LEERDOELEN FORMULEREN: DE HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM
    Voor het formuleren van leerdoelen is in de taxonomie van Bloom een hiŽrarchische classificatie (= taxonomie) gemaakt van eenvoudige naar complexe denkvaardigheden en van concrete naar abstracte kennisdomeinen. In 2001 werd door Anderson & Krathwohl (ed.) de herziene taxonomie van de leerdoelen van Bloom gepubliceerd. De taxonomie van Bloom is een classificatie van de (cognitieve) leerdoelen en werd in de jaren 50 ontwikkeld. Momenteel worden leerdoelen en evaluatiecriteria wereldwijd veelal op basis van deze herziene taxonomie van Bloom bepaald. In deze herziene taxonomie is een verandering ontstaan bij de hogere orde leerdoelen: waar voorheen het vijfde niveau synthese en het zesde niveau evalueren was zijn deze nu omgedraaid en wordt op het vijfde niveau evalueren geplaatst en op het (meest complexe) zesde niveau creŽren. Momenteel is dit boek van: Anderson, L. W. , Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruickshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J., & Wittrock, M. C. (2001). A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. Complete edition. NY, Longman, een zeer veel gebruikt naslagwerk voor het ontwikkelen van leeractiviteiten, gericht op hetzij lagere orde denkvaardigheden, hetzij hogere orde denkvaardigheden.
  • De Herziene taxonomie van Bloom is een belangrijk instrument voor het bepalen van leerdoelen en leeractiviteiten en voor het evalueren daarvan. Op de volgende pagina's kunt u meer informatie vinden over de leerniveaus, leeractiviteiten en werkvormen die te verbinden zijn aan deze herziene taxonomie van Bloom. Voor een verdere toelichting van verschillende soorten denkvaardigheden zoals analytische, kritische, uitvoerende en creatieve vaardigheden is de toelichting uit  'The Parallel Curriculum' van Tomlinson et al. erg behulpzaam.  
  • Naast de taxonomie van de cognitieve leerdoelen, ontwikkelden Krathwohl, Bloom & Masia reeds in 1964 een Taxonomie van de affectieve leerdoelen. Het interessante van die taxonomie is, dat zij daarin juist voorbeelden opgenomen hebben gerelateerd aan kunst. Voor het leren over en door kunst is deze taxonomie van de affectieve leerdoelen daarom erg waardevol om te bestuderen: dit zodat de leerdoelen van het leren over en door kunst, niet eenzijdig cognitief ingevuld worden. Affectieve doelen zoals betrokkenheid, waardering, inlevingsvermogen en empathie zijn essentiŽle aspecten van het domein kunst en dus van het leren over en door kunst.

WAT ZIJN DE ALGEMENE LEERDOELEN VAN HET LEREN DOOR EN OVER KUNST? 

  • pdf bestand en Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp

  • leren over kunst - kunsttheoretisch inzicht: reflectief (en receptief, productief doel) De leerling leert een verdiepend inzicht te ontwikkelen in de betekenis van kunst (in verschillende kunstdisciplines) door kunst te ervaren, begrijpen, analyseren en beschrijven in de context van verschillende perspectieven, functies, locaties en tijden. Dit vereist de ontwikkeling van: cognitieve, affectieve, sensomotorische, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden of skills.

  • leren door kunst - artistieke processen en producten/ creŽren: productief (en receptief, reflectief doel) De leerling kan zelfstandig een creatief kunstzinnig onderzoeksproces ontwikkelen dat leidt tot de productie en de presentatie van eigen werk en de leerling kan reflecteren op het eigen product en proces (en het product en proces van andere leerlingen).
    Je zou dus affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve, sociale vaardigheden moeten leren ontwikkelen bij de kunstvakken, zodat je kunst van anderen leert kennen en leert waarderen en kunstproducten leert creŽren (gericht op transformatie - van idee naar beeld, theater-, dans-, muziekperformance) waarbij je leert reflecteren op het eigen creatieve proces.

(META-)COGNITIEVE, ZINTUIGLIJKE, AFFECTIEVE, CREATIEVE EN SOCIALE LEERDOELEN 

  • Omdat de taxonomie van Bloom gericht is op de cognitieve leerdoelen, is deze naar onze mening niet helemaal toereikend voor het domein van de kunst. Kunst is namelijk niet uitsluitend (meta-)cognitief maar ook zintuiglijk (sensomotorisch), affectief, creatief en sociaal van karakter. Kunst leren waarderen, vergt niet alleen kennis, maar ook beeldend inzicht (muzikaal inzicht etc. voor de andere kunsten) en empathisch vermogen, je moet kennis ontwikkelen of jezelf kunnen inleven in een onderwerp of thema waarover je werk wilt maken; of jezelf inleven het kunstwerk of het idee van een kunstenaar (in emotioneel opzicht), kunnen aanvoelen wat jij zelf of de kunstenaar in het werk wil uitdrukken (expressie/concept). Over je werkproces of de kunst van anderen moet je kunnen reflecteren en met anderen kunnen communiceren.
  • (META-)COGNITIEVE LEERDOELEN zijn gericht op het ontwikkelen van kennis en inzichten en de reflectie daarop, om zodoende heel genuanceerd te leren denken over kunst. Kennis en waardering voor kunst in verschillende contexten te ontwikkelen door het leren over en door kunst. Hierdoor ontwikkelen leerlingen een beter begrip van de waarde en betekenissen van kunst in verschillende tijden en plaatsen, van belang in het kader van een geglobaliseerde (kunst)wereld. Daarnaast leren leerlingen via kunst reflectief vermogen te ontwikkelen omdat zij zich in leren leven in de ideeŽn of motieven van de ander, het andere of het onbekende in de kunst en daarover nadenken.

  • ZINTUIGLIJKE LEERDOELEN zijn gericht op het zintuiglijk leren ervaren van kunst (visueel, auditief, lichaams-kinesthetisch), om zodoende te leren hoe je heel genuanceerd naar kunst kunt kijken en luisteren. Observeren vanuit een open houding. Daarnaast leren leerlingen over kunst door bewust te worden van zintuiglijke ervaringen. Leren kijken en luisteren naar kunst vanuit een open houding en met oog voor detail, ofwel goed leren observeren is niet alleen voor een intensievere beleving van kunst van belang, maar eveneens voor tal van andere beroepen een belangrijke vaardigheid.

  • AFFECTIEVE LEERDOELEN zijn gericht op het leren voelen en bewust leren ervaren van emoties van jezelf en van anderen (empathie), om zodoende te leren hoe je kunst heel genuanceerd kunt ervaren, beleven en waarderen. Bij de kunstvakken leren leerlingen over en door hun eigen emoties en over die van anderen, waardoor zij empathisch vermogen leren ontwikkelen. Zij leren zich daarbij in te leven in de ander, het andere of het onbekende in de kunst. Door zelf actief met kunst bezig te zijn, leren leerlingen niet alleen creatieve vermogens ontwikkelen maar eveneens hoe zij hun persoonlijke ervaringen, ideeŽn of emoties uit kunnen drukken in beelden, muziek of performances. Motivatie en zelfwaarde: Het maken van kunstproducten/performances zorgt doorgaans voor een grotere motivatie voor en interesse in kunst. Heel veel leerlingen ontlenen een gevoel van zelfwaarde aan het maken van een kunstwerk, tentoonstelling of performance als zij daarbij iets hebben gemaakt waar zij zelf trots op kunnen zijn.
  • CREATIEVE LEERDOELEN zijn gericht op het zelfstandig leren ontwikkelen van een creatief kunstzinnig onderzoeksproces door leerlingen, om zodoende een origineel, eigen werk te produceren en presenteren. Creativiteit in beelden, muziek, dans, drama en media: leerlingen leren bij de kunstvakken alternatieve denkstrategieŽn kennen en toepassen. Leerlingen ontwikkelen divergente denkvaardigheden, verbeeldingsvermogen, en alternatieve oplossingsstrategieŽn zoals problem finding. Leerlingen leren hoe zij ideeŽn in beelden, muziek of performances kunnen transformeren. Leerlingen leren met complexe aspecten van kunst, zoals meerduidigheid om te gaan.
  • SOCIALE LEERDOELEN zijn gericht op het zich leren inleven in anderen om zodoende te kunnen communiceren over en reflecteren op het eigen product en proces (en het product en proces van andere leerlingen en/of professionele kunstenaars). Leerlingen leren daardoor begrip en inzicht ontwikkelen in de mening, visie en gevoelens van anderen door te leren over kunst in dialoog met anderen. Dat is belangrijk voor het ontwikkelen van sociale en empathische vermogens. Leerlingen leren hierdoor eveneens de eigen mening, visie en gevoelens te verbaliseren.

AFFECTIEVE LEERDOELEN & FLOW

  • Een Model van de esthetische ervaring van Leder H., Belke B., Oeberst, A., & Augustin, D. (2004). A model of aesthetic appreciation and esthetic judgements. In British Journal of Psychology, 95, pp. 489Ė508. Zie ook deze link 
  • De Flow theorie van Csikszentmihalyi . FLOW is volgens Csikszentmihalyi een optimale ervaring:

    ďDe toestand waarin mensen dermate betrokken zijn bij een activiteit dat ze alles om hen heen vergeten. Deze ervaring is zo positief dat het de moeite waard is om deze te herhalen zonder de noodzaak van een externe beloning. [Ö] De optimale ervaring is iets wat wij doen gebeuren.Ē zie ook het model van The Hook