Home - intro en nieuws


                       WELKOM BIJ HET EXPERTISECENTRUM VAKDIDACTIEK KUNSTTHEORIE.

   
Fotografie: Tomek Whitfield

De afdeling vakdidactiek Kunsttheorie van het landelijk expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken stelt zich ten doel de kwaliteit van het onderwijs in de kunsttheorie te verbeteren. Ze doet dat door het ontwikkelen, bijeenbrengen, delen en toepassen van vakdidactische kennis gericht op kunstanalyse, kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en museumeducatie. Het expertisecentrum kunsttheorie werkt aan vakdidactische producten, organiseert trainingen (die samen een leergang vormen) en geeft advies. De primaire doelgroepen zijn: lerarenopleidingen in de kunsttheorie en docenten in de kunsttheorie van het voortgezet onderwijs. Op deze website kunt u een overzicht van onze producten en diensten vinden. Kijk voor actuele informatie onder Nieuws. Op LinkedIn hebben we een Expertisecentrum kunsttheorie groep waar u zich voor kunt aanmelden.

Inmiddels werken we vanuit het expertisecentrum-kunsttheorie structureel samen met: het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum. Daarnaast werken we samen met het Gemeentemuseum Den Haag, de KU Leuven, Muzes Vlaanderen, Fundament Foundation.

Marie-Thérèse van de Kamp MA, MSc, Projectleider Expertisecentrum kunsttheorie, Vakdidacticus, ILO UvA 
Anne Marie van der Vlies MA, Vakdidacticus Kunsttheorie, ILO UvA 
info@expertisecentrum-kunsttheorie.nl i.s.m.
Willemien Cuijpers MA, Docent Kunstgeschiedenis, ArtEZ en docent Kunst Algemeen en CKV, Beekdal Lyceum, Arnhem
Valentijn Rambonnet MA, Docent Kunst Algemeen en Museumdocent Stedelijk Museum en Rijksmuseum, Amsterdam    
Karen Wisselaar MA, Docent Kunst Algemeen, CKV en Nederlands, Linde College, Wolvega
 

                                    NIEUWS

 

NIEUW:  IMAGINE kunsteducatie project van Fundament Foundation, gratis te downloaden. In het kader van de expositie Lustwarande ’15 – Rapture & Pain (op donderdag 10 september a.s. is daarover een item in OPIUM TV te zien) is het kunsteducatie product IMAGINE ontwikkeld. Dit project is geschikt voor zowel onder- als bovenbouw; voor zowel kunst beeldend als kunst algemeen; voor zowel CKV huidige stijl als nieuwe stijl. IMAGINE kan met of zonder een bezoek aan Rapture & Pain gebruikt worden en bevat compleet leerlingenmateriaal. IMAGINE is gratis te downloaden. Het lesmateriaal voor leerlingen bestaat uit een interactieve pdf IMAGINE.  Een 'logboek' bevat bijbehorende opdrachten. Ook is er docentenmateriaal ontwikkeld: een Powerpoint-pdf die voor klassikale toepassing gebruikt kan worden en een docentenhandleiding met zowel een beknopte als een uitgebreide toelichting. Voor registratie en download (door leerlingen en docenten): http://www.fundamentfoundation.nl/educatie 

 

Het project IMAGINE onderzoekt het unieke vermogen van kunstenaars om maatschappelijke ontwikkelingen te duiden, erop te reageren en te reflecteren. Kunst versterkt de samenleving door betekenis te geven, nieuwe onverwachte visies en inzichten te verbeelden of door mensen te verbinden. Kunst zit niet in een ivoren toren maar staat midden in de samenleving. De rol van kunst is een andere dan bijvoorbeeld die van de wetenschap, de politiek of maatschappelijke organisaties, zoals Amnesty International of Greenpeace. Kunst zorgt niet voor revoluties, maar zorgt er wel voor dat je op een andere manier naar de wereld om je heen gaat kijken. In IMAGINE wordt er onderzocht hoe kunst je op een andere manier laat kijken, toekomstbeelden schetst en je leert niet bang te zijn voor het onbekende. IMAGINE is mede gebaseerd op de leerdoelen van 'Hybride Kunsteducatie'.

 

 

 

INSCHRIJVEN VOOR TRAINING EXPERTISECENTRUM KUNSTTHEORIE 2015? DAT KAN:

 OP DONDERDAG 5 NOVEMBER 2015, zal in het RIJKSMUSEUM de training plaatsvinden:

 

'DE GOUDEN EEUW IN BEELDEN; BEELDEN VAN DE GOUDEN EEUW' 

De studiedag is in samenwerking met het Rijksmuseum georganiseerd.

 Het accent zal zowel op de kernconcepten in de kunst/geschiedenis van de Gouden Eeuw liggen als op

 hogere orde denkvaardigheden zoals creatief denken door het kijken naar kunst/geschiedenis

en historisch redeneren in relatie tot kunst/geschiedenis.

In de ochtend hoorcolleges door conservatoren van het Rijksmuseum en door vakdidactici van de ILO/UvA

in de middag workshops gericht op verschillende onderwerpen/thema's,

ook andere kunsthistorische periodes dan de 17de eeuw.

Voor havo- en vwo docenten kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en geschiedenis.

 

WOENSDAG 18 NOVEMBER, studiedag voor docenten PO,

georganiseerd door het Rijksmuseum,

 'KUNSTKIJKEN IN DE KLAS: HOE DOE JE DAT?'

 

INSCHRIJVEN VOOR BEIDE STUDIEDAGEN (VO en PO) KAN REEDS VIA DEZE LINK.

 

                                                           

NIEUWSBRIEF

via de tab links onderaan kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief.  

 

DEBAT IN DE BALIE: In De Balie zal op maandagavond 24 augustus a.s. een debat plaatsvinden over 'Art education beyond Art' een visie op kunsteducatie voorbij de kunst dus. Het idee is dat een geïntegreerd curriculum, ook wel zonder vak, lesuren of docenten kunst kan. Maar de uitkomst van dit concepten voor kunsteducatie is ons helaas bekend: lees het rapport van de onderwijsraad uit 2012, waarin gebleken is dat dit nu juist heeft geleid tot een volstrekte marginalisatie van kunsteducatie of denk terug aan de situatie rondom CKV. Bijwonen van het debat in De Balie is gratis, aanmelden moet wel. Meer info en aanmelden via deze link

 

NIEUW EXAMENPROGRAMMA CKV: publicatie, Vlak voor de zomervakantie heeft Staatssecretaris Dekker in een brief aan de kamer het nieuwe examenprogramma voor CKV aangekondigd. Het examenprogramma gaat per augustus 2017 in. Hier kunt u het nieuwe examenprogramma van CKV lezen.

CKV versie 2.0 M.T.A. van de Kamp & A.M. van der Vlies. (2013). CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013.

ONDERZOEK NAAR DIVERGENT DENKEN BIJ CKV Van de Kamp, M.-T., Admiraal, W., van Drie, J. and Rijlaarsdam, G. (2014), Enhancing divergent thinking in visual arts education: Effects of explicit instruction of meta-cognition. British Journal of Educational Psychology. doi: 10.1111/bjep.12061 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjep.12061/abstract

 

ONLINE PLATFORM VOOR SCHOOLGEBONDEN ONDERZOEK

Ons Middelbaar Onderwijs (OMO) lanceerde dinsdag 27 mei 2014 het online platform 'script!' voor schoolgebonden onderzoek. Op de websites zijn presentaties en publicaties van schoolgebonden onderzoek te vinden, evenals artikelen waaronder het artikel: Van de Kamp, Admiraal, Rijlaarsdam & Van Drie (2014) 'Wat weten leerlingen over divergent denken bij beeldende vormgeving' zie deze link. Daarnaast zijn thema publicaties te downloaden.


DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE
Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden. Zie: model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis ; conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via de tab 'Doelstellingen' op deze website  en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp

DE HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM VAN DE COGNITIEVE LEERDOELEN EN DE TAXONOMIE VAN DE AFFECTIEVE LEERDOELEN
 
De verschillende leerdoelen kunnen vervolgens desgewenst bekeken worden met behulp van taxonomieën. De Herziene taxonomie van Bloom is een belangrijk instrument voor het bepalen van leerdoelen en leeractiviteiten en voor het evalueren daarvan. Via de tab doelstellingen (op deze website) kunt u meer informatie vinden over de leerniveaus, leeractiviteiten en werkvormen die te verbinden zijn aan deze herziene taxonomie van Bloom. Naast de taxonomie van de cognitieve leerdoelen, ontwikkelden Krathwohl, Bloom & Masia reeds in 1964 een Taxonomie van de affectieve leerdoelen. Voor het leren over en door kunst is deze taxonomie van de affectieve leerdoelen daarom erg waardevol om te bestuderen: dit zodat de leerdoelen van het leren over en door kunst, niet eenzijdig cognitief ingevuld worden. Affectieve doelen zoals betrokkenheid, waardering, inlevingsvermogen en empathie zijn essentiële aspecten van het domein kunst maar uiteraard ook van een brede vorming van leerlingen en dus van belang voor het leren over en door kunst. 

 

VAN GOGH MUSEUM In het Van Gogh Museum is de tentoonstelling 'When I Give, I Give Myself'. Hedendaagse kunstenaars hebben zich laten inspireren door de brieven van Vincent van Gogh. Daaronder zijn kunstenaars als Anish Kapoor, Yayoi Kusama, Viviane Sassen, Job Koelewijn, Ryan Gander en Pilvi Takala & Siri Baggerman, Navid Nuur, Alicia Framis e.a. De tentoonstelling opent op 20 mei en duurt tot januari 2016. Gastcurator: Henk Schut.

  
MUZES ORGANISEERT: HART VOOR KUNSTEDUCATIE, WO 11-3-2015, BRUSSEL, "Hart voor Kunsteducatie biedt een forum aan boeiende en gemotiveerde leraren. Inspirerende voorbeelden, gegrepen uit de dagelijkse lespraktijk, vormen de leidraad voor deze studiedag. Leraren die in de eigen lessen, binnen of buiten de schoolmuren, kwalitatieve kunsteducatie brengen worden door Muzes uitgedaagd om hun verhaal te delen. Verwacht dus geen hoogdravende onderwijsexperten of suffe keynotesprekers, op Hart voor Kunsteducatie nemen leraren het woord. Hart voor Kunsteducatie gaat de dialoog aan, over de landsgrenzen heen." Hart voor kunsteducatie is een inspiratiedag voor kunstdocenten in Vlaanderen georganiseerd door Muzes. Deze studiedag zal op woensdag 11 maart 2015 plaatsvinden in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Naast Sammy Ben Jakoub, Howard Moody en Josef Sercu heeft Marie-Thérèse van de Kamp een korte presentatie gegeven (Kunst als ervaring hand out een vergelijkbare presentatie vond plaats tijdens de KNAW bijeenkomst 'Kunst in de klas'). In de middag heeft zij de workshop 'Kunst als ervaring - Hybride kunsteducatie' gegeven. Hier kunt u de aangereikte tekst  en reader downloaden, evenals het invulblad. Een uitgewerkt voorbeeld kunt u hier vinden van Julie de Groef en Brigitte Dekeyzer, onze collega van de KU Leuven. Meer informatie over Hybride kunsteducatie en de doorlopende leerlijn en matrix kunt u via deze website vinden, via de tab vakdidactiek of deze link.  

AFFECTIEVE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN BIJ DE KUNSTVAKKEN EN WERKEN MET ESSENTIELE VRAGEN

Dit document is aangereikt tijdens de training van het Expertisecentrum Kunsttheorie (Kunst, leren en emoties) dd. 7 november 2014. In dit document kunt u informatie vinden over nieuwsgierigheid bevorderen via essentiële vragen. 


SCHEMA VOOR KUNST ANALYSE Omdat in de syllabus kunst algemeen, 2015 (zie examenblad) wijzigingen aangegeven zijn, hebben we deze wijzigingen opgenomen in de nieuwste versie van het schema kunst analyse. Het betreft een wijziging in de begrippen voor filmanalyse.

MUZIKALE BEGRIPPEN VOOR KUNST ANALYSE BIJ KUNST ALGEMEEN Muziekanalyse blijkt voor veel leerlingen (en ook docenten met een andere dan een muzikale achtergrond) complex te zijn. Op basis van de syllabus-begrippenlijst voor muziek bij kunst algemeen is deze toelichting op de muzikale begrippen op 2xA4  samengesteld. Een tip voor docenten beeldend, dans of drama die zich graag meer willen verdiepen in de muziek: Muzikale stijlgeschiedenis van Wouter Steffelaar. Daarin worden veel muziekvoorbeelden besproken, er zijn 2 cd's bijgevoegd met muziekfragmenten en op pag. 190-191 staat een erg duidelijke matrix met daarin de stijlperioden en de stijlkenmerken. Ook worden muzikale begrippen toegelicht. Prijs € 34,95.

JIGSAW - WERKVORM GERICHT OP HOGERE ORDE DENKVAARDIGHEDEN: KUNST ANALYSEREN

Hogere orde denkvaardigheden - zoals analyseren, kunst analyseren en evalueren - zijn belangrijk bij de kunsttheorie om te leren. Daarvoor hebben we onder de tab kunstanalyse verschillende werkvormen toegelicht. Een nieuwe werkvorm is de JIGSAW MASSACULTUUR, waarbij iedere leerling in twee soorten expertise-groepen ingedeeld wordt: de projectgroep en de expertgroep, afwisselend werken zij in de ene les in hun projectgroep en in de andere les in hun expertgroep. Achtergronden over de Jigsaw als werkvorm zijn te vinden via http://www.jigsaw.org/overview.htm  en op deze website (het word document bevat nog meer uitleg). Meer info, zie de tab: 'Doelstellingen' en vervolgens 'Werkvormen' op deze website. 

KUNST IN DE KLAS
Debat over 'Kunst in de klas' georganiseerd door KNAW - Akademie van Kunsten en Boekman. Dit debat zal plaatsvinden op dinsdagmiddag 30 september van 14.30 tot 17.30 in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. In de kunst draait het om verbeelding, inzicht, denkkracht, motoriek en overdracht van ideeën. Cruciaal in een maatschappij waarin de veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en waar complexe vraagstukken vragen om creatieve denkers en doeners. Het huidige onderwijs richt zich te weinig op het ontwikkelen van dit soort vaardigheden. De video van de presentatie van Marie-Thérèse van de Kamp kun je via deze link vinden.

NEXUS LEZING SIMON SCHAMA
Op 22 november 2014 vond de Nexus lezing in Tilburg plaats."Ik zie het als mijn taak met alle middelen die ik tot mijn beschikking heb, het besef over te dragen van wat het betekent mens te zijn. De geschiedenis draagt een tragisch masker. Als we de volledige complexiteit van wat de menselijke samenleving is, niet begrijpen, de manier waarop die zich gedraagt en datgene waartoe de mens in staat is, dan begrijpen we niet goed wat er op het spel staat en welke strijd er gaande is. Het eervolle aan mijn werk als historicus is dat je een horzel bent, een doorn in het oog van de zelfgenoegzamen en de machthebbers."

Uitzending van Buitenhof van zondag 23 november 2014 had Simon Schama eveneens te gast. Erg boeiend gesprek.

 

'THE IMAGE AS BURDEN' VAN MARLENE DUMAS ***** Dit was de eerste grote overzichtstentoonstelling van haar werk in Nederland in 20 jaar. Over het werk van Dumas hebben we een lessenreks ontwikkeld: Painting the spaces between people gebruiken, we zijn vereerd dat we toestemming van Marlene Dumas zelf kregen om deze lessenreeks te verspreiden onder docenten. Interessante achtergrondinformatie is te vinden in de video 'The image as burden' van het Stedelijk Museum op ARTTUBE is erg goed bruikbaar als start voor de lessenreeks.

  
ALLE A4TJES MET COMPACTE KENNIS PER KUNST ALGEMEEN ONDERWERP COMPLEET  Inmiddels zijn alle onderwerpen voor kunst algemeen samengevat op 1 x A4.


ONDERWIJS EERST
"Onze woorden kunnen de hele wereld veranderen omdat we allemaal samen werken voor één doel: onderwijs. En als we ons doel willen bereiken, moeten we onszelf krachtiger maken door onszelf met kennis te wapenen en moeten we onszelf beschermen door eenheid en samenwerking. Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens. Eén kind, één docent, één boek en één pen kunnen de wereld veranderen. Onderwijs is de enige oplossing. Onderwijs eerst!" Malala Yousoufzai, toespraak bij VN 12-7-2013. 
(afb rechts: 'Buddha collapsed out of shame' een prachtige film van Hana Makhmalbaf (Iran/Fr) over een klein meisje dat heel graag naar school wil maar daarin veel tegenwerking ondervindt. Ze moet al heel veel overwinnen om een schrift, een pen en een plaats in school te bemachtigen.) 

  

WAAROM KUNSTVAKKEN KIEZEN?

Er was ooit een folder van een van de vakverenigingen om uit te delen aan leerlingen, zodat zij informatie kregen over het kiezen van een kunstvak als examenvak. Hierbij een folder die recent ontwikkeld is. Hierbij de Folder Waarom kunstvakken kiezen?.

 

 

WEBLINKS