Home - intro en nieuws


                       WELKOM BIJ HET EXPERTISECENTRUM VAKDIDACTIEK KUNSTTHEORIE.

   
Fotografie: Tomek Whitfield

De afdeling vakdidactiek Kunsttheorie van het landelijk expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken stelt zich ten doel de kwaliteit van het onderwijs in de kunsttheorie te verbeteren. Ze doet dat door het ontwikkelen, bijeenbrengen, delen en toepassen van vakdidactische kennis gericht op kunstanalyse, kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en museumeducatie. Het expertisecentrum kunsttheorie werkt aan vakdidactische producten, organiseert trainingen (die samen een leergang vormen) en geeft advies. De primaire doelgroepen zijn: lerarenopleidingen in de kunsttheorie en docenten in de kunsttheorie van het voortgezet onderwijs. Op deze website kunt u een overzicht van onze producten en diensten vinden. Kijk voor actuele informatie onder Nieuws. Op LinkedIn hebben we een Expertisecentrum kunsttheorie groep waar u zich voor kunt aanmelden.

Inmiddels werken we vanuit het expertisecentrum-kunsttheorie intensief samen met: de Universitaire PABO Amsterdam Amsterdam, met het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum en met de KU Leuven. Omdat we vanuit de universitaire lerarenopleidingen vooral specialistische kennis hebben op het gebied van de vakdidactiek van de kunsttheorie (in de bovenbouw) richten we ons in eerste instantie daarop. We verwijzen voor de vakdidactiek van de praktijk in de kunstvakken naar het expertisecentrum van ArtEZ en de masters kunsteducatie van de AHK, Willem de Kooning/Codarts, HKU, Hanze hogeschool/hogeschool Leeuwarden en Fontys/Zuyd.

Marie-Thérèse van de Kamp MA, MSc, Projectleider Expertisecentrum kunsttheorie, Vakdidacticus, ILO-UvA
Anne Marie van der Vlies MA, Vakdidacticus Kunsttheorie, ILO-UvA
info@expertisecentrum-kunsttheorie.nl i.s.m.
Willemien Cuijpers MA, Docent Kunstgeschiedenis, ArtEZ en docent Kunst Algemeen en CKV, Beekdal Lyceum, Arnhem
Valentijn Rambonnet MA, Docent Kunst Algemeen en Museumdocent Stedelijk Museum en Rijksmuseum, Amsterdam    
Karen Wisselaar MA, Docent Kunst Algemeen, CKV en Nederlands, Linde College, Wolvega
 

                                     NIEUWS
                  

NIEUWSBRIEF

via de tab links onderaan kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief.  

 

NIEUWS

NIEUW EXAMENPROGRAMMA CKV: publicatie, Vlak voor de zomervakantie heeft Staatssecretaris Dekker in een brief aan de kamer het nieuwe examenprogramma voor CKV aangekondigd. Het examenprogramma gaat per augustus 2017 in. Hier kunt u het nieuwe examenprogramma van CKV lezen.

 

CKV versie 2.0 M.T.A. van de Kamp & A.M. van der Vlies. (2013). CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013.

 

ONDERZOEK NAAR DIVERGENT DENKEN BIJ CKV Van de Kamp, M.-T., Admiraal, W., van Drie, J. and Rijlaarsdam, G. (2014), Enhancing divergent thinking in visual arts education: Effects of explicit instruction of meta-cognition. British Journal of Educational Psychology. doi: 10.1111/bjep.12061 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjep.12061/abstract

 

ONLINE PLATFORM VOOR SCHOOLGEBONDEN ONDERZOEK

Ons Middelbaar Onderwijs (OMO) lanceerde dinsdag 27 mei 2014 het online platform 'Script!' voor schoolgebonden onderzoek. Op de websites zijn presentaties en publicaties van schoolgebonden onderzoek te vinden, evenals artikelen (Script! Publicaties) waaronder het artikel: Van de Kamp, Admiraal, Rijlaarsdam & Van Drie (2014) 'Wat weten leerlingen over divergent denken bij beeldende vormgeving' zie deze link. Daarnaast zijn thema publicaties te downloaden. Op Script! Talk zullen de presentaties te vinden zijn, op dit moment zijn er al sfeerimpressies van OMO bijeenkomsten als 'Noodzakelijk Creatief' te vinden, een impressie van de meesterlijke ontmoeting voor docenten in de kunstvakken.

 

DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE

Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden. Zie: kunstvakvaardigheden voor docenten en de kunstvakvaardigheden voor leerlingen en model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis (zie schema; begrippenlijst); conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst zie kunstgeschiedenis en kunst algemeen); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken, bijvoorbeeld kunst analyseren of het geven van peerfeedback adhv rubrics); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product, zie beoordelingsmatrix). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via deze tab en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp

 

DE HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM VAN DE COGNITIEVE LEERDOELEN EN DE TAXONOMIE VAN DE AFFECTIEVE LEERDOELEN De verschillende leerdoelen kunnen vervolgens desgewenst bekeken worden met behulp van taxonomieën. De Herziene taxonomie van Bloom is een belangrijk instrument voor het bepalen van leerdoelen en leeractiviteiten en voor het evalueren daarvan. Via de tab Doelstellingen kunt u meer informatie vinden over de leerniveaus, leeractiviteiten en werkvormen die te verbinden zijn aan deze herziene taxonomie van Bloom. Naast de taxonomie van de cognitieve leerdoelen, ontwikkelden Krathwohl, Bloom & Masia reeds in 1964 een Taxonomie van de affectieve leerdoelen. Voor het leren over en door kunst is deze taxonomie van de affectieve leerdoelen daarom erg waardevol om te bestuderen: dit zodat de leerdoelen van het leren over en door kunst, niet eenzijdig cognitief ingevuld worden. Affectieve doelen zoals betrokkenheid, waardering, inlevingsvermogen en empathie zijn essentiële aspecten van het domein kunst maar uiteraard ook van een brede vorming van leerlingen en dus van belang voor het leren over en door kunst. Overigens is deze taxonomie beslist ook interessant met betrekking tot de recente constateringen van de inspectie in 2014 dat leerlingen in Nederland minder gemotiveerd zouden zijn. U kunt met behulp van deze taxonomie voor uzelf eens observeren of en in hoeverre daarvan sprake is bij uw leerlingen en hoe u daaraan mogelijk iets zou kunnen verbeteren samen met uw collega's en uw leerlingen.

 

1,2 MILJARD AAN KUNSTVERKOPEN BIJ CHRISTIES Misschien hebt u het gezien, in de kunstwereld zijn vorige week (half mei 2015) records gebroken qua prijzen voor kunstwerken en een omzet van 1,2 miljard is onvoorstelbaar groot. De markt van de vraag naar topkunstwerken van rijke verzamelaars wereldwijd overtreft het aanbod aan kunst. Gigantische bedragen werden betaald voor werk van Peter Doig (26 miljoen dollar, hij is daarmee Damien Hirst blijkbaar voorbij gestreefd); Mark Rothko (een werk van 40 en een van 82 miljoen dollar); Piet Mondriaan (50 miljoen dollar); Andy Warhol (56 miljoen dollar) en Pablo Picasso (179 miljoen dollar). In NRC Q inzicht in welke kunstenaars het vertrouwen van de kunstmarkt genieten. Meer lezen over prijzen in de kunstmarkt. Wie kunnen het zich veroorloven om zoveel geld uit te geven aan kunst? Art net top 10 uber rich collectors , Art news top 200 art collectors En wat beweegt hen om kunst te kopen? Interessant voor leerlingen vond ik deze top 10 van  Young Art Collectors volgens Larry's List. Ook filmsterren, filmproducenten e.a. verzamelen kunst. In De Correspondent een artikel van Jesse Frederik, Waarom supersterren exorbitant veel meer verdienen dan de rest? link Het lijkt het zgn. Mattheus effect zoals de WRR dat recent benoemde in het Rapport 'cultuur herwaarderen'.

 

VAN GOGH MUSEUM In het Van Gogh Museum is de tentoonstelling 'When I Give, I Give Myself'. Hedendaagse kunstenaars hebben zich laten inspireren door de brieven van Vincent van Gogh. Daaronder zijn kunstenaars als Anish Kapoor, Yayoi Kusama, Viviane Sassen, Job Koelewijn, Ryan Gander en Pilvi Takala & Siri Baggerman, Navid Nuur, Alicia Framis e.a. De tentoonstelling opent op 20 mei en duurt tot januari 2016. Gastcurator: Henk Schut. meer info 

 

THE VALUE OF THE HUMANITIES Wat is het belang van de geesteswetenschappen? Bekijk deze film van Shanti van Dam.

 
MUZES ORGANISEERT: HART VOOR KUNSTEDUCATIE, WO 11-3-2015, BRUSSEL, "Hart voor Kunsteducatie biedt een forum aan boeiende en gemotiveerde leraren. Inspirerende voorbeelden, gegrepen uit de dagelijkse lespraktijk, vormen de leidraad voor deze studiedag. Leraren die in de eigen lessen, binnen of buiten de schoolmuren, kwalitatieve kunsteducatie brengen worden door Muzes uitgedaagd om hun verhaal te delen. Verwacht dus geen hoogdravende onderwijsexperten of suffe keynotesprekers, op Hart voor Kunsteducatie nemen leraren het woord. Hart voor Kunsteducatie gaat de dialoog aan, over de landsgrenzen heen." Hart voor kunsteducatie is een inspiratiedag voor kunstdocenten in Vlaanderen georganiseerd door Muzes. Deze studiedag zal op woensdag 11 maart 2015 plaatsvinden in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Het programma is te vinden via deze link. Naast Sammy Ben Jakoub, Howard Moody en Josef Sercu heeft Marie-Thérèse van de Kamp een korte presentatie gegeven (Kunst als ervaring hand out een vergelijkbare presentatie vond plaats tijdens de KNAW bijeenkomst 'Kunst in de klas'). In de middag heeft zij de workshop 'Kunst als ervaring - Hybride kunsteducatie' gegeven. Hier kunt u de aangereikte tekst  en reader downloaden, evenals het invulblad. Een uitgewerkt voorbeeld kunt u hier vinden van Julie de Groef en Brigitte Dekeyzer, onze collega van de KU Leuven. Meer informatie over Hybride kunsteducatie en de doorlopende leerlijn en matrix kunt u via deze website vinden, via de tab vakdidactiek of deze link.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AFFECTIEVE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN BIJ DE KUNSTVAKKEN EN WERKEN MET ESSENTIELE VRAGEN Dit document is aangereikt tijdens de training van het Expertisecentrum Kunsttheorie (Kunst, leren en emoties) dd. 7 november 2014. In dit document kunt u informatie vinden over nieuwsgierigheid bevorderen via essentiële vragen. 

 

SCHEMA VOOR KUNST ANALYSE Omdat in de syllabus kunst algemeen, 2015 (zie examenblad) wijzigingen aangegeven zijn, hebben we deze wijzigingen opgenomen in de nieuwste versie van het schema kunst analyse. Het betreft een wijziging in de begrippen voor filmanalyse.

 

MUZIKALE BEGRIPPEN VOOR KUNST ANALYSE BIJ KUNST ALGEMEEN Muziekanalyse blijkt voor veel leerlingen (en ook docenten met een andere dan een muzikale achtergrond) complex te zijn. Op basis van de syllabus-begrippenlijst voor muziek bij kunst algemeen is deze toelichting op de muzikale begrippen op 2xA4  samengesteld. Een tip voor docenten beeldend, dans of drama die zich graag meer willen verdiepen in de muziek: Muzikale stijlgeschiedenis van Wouter Steffelaar. Daarin worden veel muziekvoorbeelden besproken, er zijn 2 cd's bijgevoegd met muziekfragmenten en op pag. 190-191 staat een erg duidelijke matrix met daarin de stijlperioden en de stijlkenmerken. Ook worden muzikale begrippen toegelicht. Prijs € 34,95.

 

JIGSAW - WERKVORM GERICHT OP HOGERE ORDE DENKVAARDIGHEDEN: KUNST ANALYSEREN

Hogere orde denkvaardigheden - zoals analyseren, kunst analyseren en evalueren - zijn belangrijk bij de kunsttheorie om te leren. Daarvoor hebben we onder de tab kunstanalyse verschillende werkvormen toegelicht. Een nieuwe werkvorm is de JIGSAW MASSACULTUUR, waarbij iedere leerling in twee soorten expertise-groepen ingedeeld wordt: de projectgroep en de expertgroep, afwisselend werken zij in de ene les in hun projectgroep en in de andere les in hun expertgroep. Achtergronden over de Jigsaw als werkvorm zijn te vinden via http://www.jigsaw.org/overview.htm  en op deze website (het word document bevat nog meer uitleg).
In de projectgroep, werken zij samen met andere leerlingen en vanuit andere kunstdisciplines aan een - mooi vormgegeven - poster, PowerPoint of film die zij presenteren aan de andere leerlingen na ca. 7 of 8 lessen. In de projectgroep bestuderen zij een film vanuit een van de kunst algemeen invalshoeken, hetzij gericht op de filmische vormgeving, de theatrale vormgeving, de modevormgeving, de beeldende vormgeving, de dansante vormgeving de muzikale vormgeving, daarbij kunnen zij gebruik maken van Schema modernisme en postmodernisme; A4 Cultuur van het moderne en A4 massacultuur. In de expertgroep, overleggen zij samen met andere leerlingen over aspecten van de kunst analyse en oefenen zij met hun kunst analyse vaardigheden. Bestanden die leerlingen daarbij kunnen gebruiken zijn: Schema van de begrippenlijst; Begrippenlijst n.a.v. de syllabus; ILO UvA kunst analyse model; ILO UvA beoordelingsmatrix kunst analyse;

 

KUNST IN DE KLAS Debat over 'Kunst in de klas' georganiseerd door KNAW - Akademie van Kunsten en Boekman. Dit debat zal plaatsvinden op dinsdagmiddag 30 september van 14.30 tot 17.30 in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. In de kunst draait het om verbeelding, inzicht, denkkracht, motoriek en overdracht van ideeën. Cruciaal in een maatschappij waarin de veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en waar complexe vraagstukken vragen om creatieve denkers en doeners. Het huidige onderwijs richt zich te weinig op het ontwikkelen van dit soort vaardigheden. Meer info zie: deze link. De video van de presentatie van Marie-Thérèse van de Kamp kun je via deze link vinden.

 

NEXUS LEZING SIMON SCHAMA

Op 22 november 2014 vond de Nexus lezing in Tilburg plaats."Ik zie het als mijn taak met alle middelen die ik tot mijn beschikking heb, het besef over te dragen van wat het betekent mens te zijn. De geschiedenis draagt een tragisch masker. Als we de volledige complexiteit van wat de menselijke samenleving is, niet begrijpen, de manier waarop die zich gedraagt en datgene waartoe de mens in staat is, dan begrijpen we niet goed wat er op het spel staat en welke strijd er gaande is. Het eervolle aan mijn werk als historicus is dat je een horzel bent, een doorn in het oog van de zelfgenoegzamen en de machthebbers."

Uitzending van Buitenhof van zondag 23 november 2014 had Simon Schama eveneens te gast. Erg boeiend gesprek. Zie Buitenhof via uitzending gemist

 

'THE IMAGE AS BURDEN' VAN MARLENE DUMAS ***** 

Dit was de eerste grote overzichtstentoonstelling van haar werk in Nederland in 20 jaar. Over het werk van Dumas hebben we een lessenreks ontwikkeld: Painting the spaces between people gebruiken, we zijn vereerd dat we toestemming van Marlene Dumas zelf kregen om deze lessenreeks te verspreiden onder docenten. Interessante achtergrondinformatie is te vinden in deze video 'The image as burden' van het Stedelijk Museum op ARTTUBE, en de bespreking van het werk van Dumas door Joost Zwagerman bij DWDD is erg goed bruikbaar als start voor de lessenreeks.

  

ALLE A4TJES MET COMPACTE KENNIS PER KUNST ALGEMEEN ONDERWERP COMPLEET  Inmiddels zijn alle onderwerpen voor kunst algemeen samengevat op 1 x A4.

A MIND FOREVER VOYAGING THROUGH THE STRANGE SEAS OF THOUGHT ALONE:  Hoe kijken kinderen uit Silicon Valley naar de toekomst? Een prachtige film van Mike Mills voor het San Francisco Museum of Modern Art. [wachtwoord BELIEVER.] Achtergronden zijn te vinden via deze link Tip van De Correspondent.

 

TOP 100 meest iconische beeldende kunstwerken van de afgelopen vijf jaar volgens art info.

  

FINDING YOUR PASSION DOES CHANGE EVERYTHING! In this new RSA Shorts video, Sir Ken Robinson argues that education, organisations and communities need to be built on a model of diversity rather than conformity, so that every individual is able to discover and develop their unique talents and abilities. Zie deze link

 

TIJDLIJN VAN DE MODERNE KUNST Een tijdlijn van de moderne en hedendaagse kunst van 1900 tot 2010 van R. Choetzlein.

 

 

KASIMIR MALEVICH EN DE RUSSISCHE AVANT-GARDE. Vanaf zaterdag 19 oktober is de Malevich tentoonstelling te bezichtigen in het Stedelijk Museum. Informatie over het zwarte vierkant van Malevich is te vinden op deze website. Op AVRO's kunstuur is een special over Malevich te zien, via deze link. Over de futuristische opera 'Overwinning op de zon' die in 1913 werd opgevoerd en bij de opening opnieuw opgevoerd is, is meer info te vinden via de website van het Van Abbe Museum. In het Stedelijk Museum is voor families een Kasimir Lab gemaakt: dat laat een perfecte match tussen inhoud van het werk van Malevich en een educatieve vormgeving voor kinderen en ouders zien: op een grote wand kun je met magneetvormen zelf composities maken met kleuren en vormen op postkaarten kun je brainstormen over inhouden als tijd en ruimte. Het geheel is prachtig vormgegeven, speels van karakter en daagt uit tot creatief denken. Het maakt tegelijkertijd de kern van het werk van Malevich goed toegankelijk. Meer info.

 

ONDERWIJS EERST "Onze woorden kunnen de hele wereld veranderen omdat we allemaal samen werken voor één doel: onderwijs. En als we ons doel willen bereiken, moeten we onszelf krachtiger maken door onszelf met kennis te wapenen en moeten we onszelf beschermen door eenheid en samenwerking. Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens. Eén kind, één docent, één boek en één pen kunnen de wereld veranderen. Onderwijs is de enige oplossing. Onderwijs eerst!" Malala Yousoufzai, toespraak bij VN 12-7-2013.  (afb rechts: 'Buddha collapsed out of shame' een prachtige film van Hana Makhmalbaf (Iran/Fr) over een klein meisje dat heel graag naar school wil maar daarin veel tegenwerking ondervindt. Ze moet al heel veel overwinnen om een schrift, een pen en een plaats in school te bemachtigen.) 

 

OECD OVER INNOVATIE VAARDIGHEDEN Bij de afdeling Innovatie en onderwijs van de OECD doet men onderzoek naar de innovatievaardigheden. Hoofd van deze afdeling, Dirk van Damme, was in het voorjaar bij OCW aanwezig met een presentatie waarin hij de brede opdracht van onderwijs vanuit een skills perspectief toonde. Op de website van de OECD zijn diverse presentaties te vinden die erg interessant zijn om te bekijken. (Education for innovation driven societies; Progression in student creativity in school ; Innovation and creativity in higher education)

 

 

WAAROM KUNSTVAKKEN KIEZEN? Er was ooit een folder van een van de vakverenigingen om uit te delen aan leerlingen, zodat zij informatie kregen over het kiezen van een kunstvak als examenvak. Hierbij een folder die recent ontwikkeld is. Hierbij de Folder Waarom kunstvakken kiezen?.

 

ARCHIEF 
Raw/RAUW - tentoonstelling Fundament Foundation en educatief materiaal bij de tentoonstelling.  

 

WEBLINKS