Home - intro en nieuws


                       WELKOM BIJ HET EXPERTISECENTRUM VAKDIDACTIEK KUNSTTHEORIE.

   
Fotografie: Tomek Whitfield

De afdeling vakdidactiek Kunsttheorie van het landelijk expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken stelt zich ten doel de kwaliteit van het onderwijs in de kunsttheorie te verbeteren. Ze doet dat door het ontwikkelen, bijeenbrengen, delen en toepassen van vakdidactische kennis gericht op kunstanalyse, kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en museumeducatie. Het expertisecentrum kunsttheorie werkt aan vakdidactische producten, organiseert trainingen (die samen een leergang vormen) en geeft advies. De primaire doelgroepen zijn: lerarenopleidingen in de kunsttheorie en docenten in de kunsttheorie van het voortgezet onderwijs. Op deze website kunt u een overzicht van onze producten en diensten vinden. Kijk voor actuele informatie onder Nieuws. Op LinkedIn hebben we een Expertisecentrum kunsttheorie groep waar u zich voor kunt aanmelden.

Inmiddels werken we vanuit het expertisecentrum-kunsttheorie structureel samen met: het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum. Daarnaast werken we samen met het Gemeentemuseum Den Haag, de KU Leuven, Muzes Vlaanderen, Fundament Foundation.

Marie-Thérèse van de Kamp MA, MSc, Projectleider Expertisecentrum kunsttheorie, Vakdidacticus, ILO UvA 
Anne Marie van der Vlies MA, Vakdidacticus Kunsttheorie, ILO UvA 
info@expertisecentrum-kunsttheorie.nl i.s.m.
Willemien Cuijpers MA, Docent Kunstgeschiedenis, ArtEZ en docent Kunst Algemeen en CKV, Beekdal Lyceum, Arnhem
Valentijn Rambonnet MA, Docent Kunst Algemeen en Museumdocent Stedelijk Museum en Rijksmuseum, Amsterdam    
Karen Wisselaar MA, Docent Kunst Algemeen, CKV en Nederlands, Linde College, Wolvega
 

                                NIEUWS:

NIEUW: DOWN TO EARTH - Fundament foundation educatie 
Steeds meer mensen zijn zich ervan bewust dat de aarde niet onuitputtelijk is. Dit besef heeft een terugkeer naar het kleinschalige, het collectieve en de natuur tot gevolg en gaat gepaard met het streven naar duurzaamheid en met consuminderen, guerilla-tuinieren en urban farming, met slow cooking en met de revival van het bakken en breien. Het gaat daarbij in alle gevallen om een pas op de plaats. De herwaardering voor het ambacht sluit hier naadloos bij aan. Het werken met klei neemt in dit opzicht een bijzondere positie in. Klei die door de kunstenaar met de blote hand bewerkt wordt, verbindt het lichaam direct met de aarde, zowel in de betekenis van globe als van grond, modder en land. Het educatieve product Down to Earth gaat heel concreet in op deze nieuwe benadering van de aarde door te onderzoeken wat er verstaan wordt onder ambacht en ambachtelijkheid. Vervolgens wordt er gefocust op het materiaal klei, vanuit het perspectief van de hedendaagse keramische sculptuur. Toegepaste keramische kunst blijft buiten beschouwing. Uiteindelijk zullen leerlingen zo goed geïnformeerd zijn, dat ze op een originele manier met klei aan de slag kunnen. Down to Earth heeft de vorm van een meervoudig full colour vouwblad (8 A3 pagina’s, gevouwen naar A4) met een docentenhandleiding en een logboek voor de leerlingen. Het product is geschikt voor leerlingen in onder- en bovenbouw, voor leerlingen van vmbo, havo, vwo en mbo en voor het vak CKV (nieuwe stijl) en Kunst Beeldend. Meer info en bestellen? deze link . Tijdens de training op 13 oktober 2016, zal dit project ook toegelicht worden in een van de workshops.

TRAINING OP DO 13 OKTOBER 2016 in TILBURG:

VERBINDEN & TRANSFORMEREN

DE VAKDIDACTIEK VAN DE CREATIVITEIT  

AANSTAANDE MAANDAG 5 SEPTEMBER START OM 9.00 UUR DE INSCHRIJVING VOOR DEZE LANDELIJKE TRAINING

VAN HET EXPERTISECENTRUM KUNSTTHEORIE VOOR DOCENTEN IN DE KUNSTVAKKEN.

De training zal in de SPOORZONE in TILBURG plaatsvinden op
DONDERDAG 13 OKTOBER 2016 in samenwerking met FESTIVAL MUNDIAL en CIST

 

HIER KUNT U MEER INFORMATIE LEZEN OVER DE TRAINING

 

Tijdens deze training van 10.00 tot 17.00 uur, zullen lezingen en workshops in de Spoorzone en omgeving gericht zijn
op
actuele ontwikkelingen in het onderwijs, zoals Kunst & maatschappij: interculturaliteit & burgerschapsvorming;
CKV nieuwe stijl en de mogelijkheden van de dimensies van kunst; Creatieve artistieke processen & onderzoekend leren;
Kunst, vakmanschap & vindingrijkheid. De training is voor docenten kunstvakken van vmbo, havo, vwo en mbo en voor

docenten onderbouw en bovenbouw en voor ocenten praktijk en theorie.

AANMELDEN KAN TOT MAANDAG 12 SEPTEMBER, 17.00 uur.

 

 


NIEUWSBRIEF

via de tab links onderaan kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief. 

 

CROWDFUNDING: steun/support 'Luster' van Fundament Foundation, klik hier voor meer info

VR: Eerste balletfilm op VR van het Nationale Ballet, bekijk op je smartphone met VRbril. meer info

 

LERARENONTWIKKELFONDS, 'CREATIVITEIT LEREN IN HET KUNSTLAB': Op de website van het LerarenOntwikkelFonds is het project 'Creativiteit leren in het kunstlab' te vinden, evenals de BLOGS over dit project van Marie-Thérèse van de Kamp, BLOG Creativiteit & leren in het kunstlab. BLOG 'Pilotproject 1: pop-up-kunst-lab-moonshot-thinking'; BLOG 'Creatief Combineren'.

 

NIEUW EXAMENPROGRAMMA CKV PER 2017: Vlak voor de zomervakantie van 2015 heeft Staatssecretaris Dekker in een brief aan de kamer het nieuwe examenprogramma voor CKV aangekondigd. Het examenprogramma gaat per augustus 2017 in. Hier kunt u het Nieuwe Examenprogramma CKV per 2017 downloaden. Een korte presentatie werd op dinsdag 14 juni gegeven op de studiemiddag voor docenten in Tilburg, georganiseerd door CIST (Cultuur in Scholen in Tilburg). De handout kunt u hier downloaden. Een uitwerking van een idee voor CKV nieuwe stijl en dat verbonden aan de ideeën over Onderwijs 2032, is te vinden op de website van het LerarenOntwikkelFonds: creatief combineren

Werk van Christo - Floating Piers - Lago Iseo, - M.T. van de Kamp, 24 juni 2016 

 

AANMELDEN VOOR SEPTEMBERSTART ILO UvA LERARENOPLEIDING KUNSTGESCHIEDENIS, CKV EN KUNST ALGMEEN KAN NOG TOT 30 APRIL 2016  Ben je student of docent-en-werkzaam-in-het-VO en heb je een universitaire master kunstgeschiedenis en wil je een universitaire eerstegraadsbevoegdheid kunstgeschiedenis, CKV en kunst algemeen behalen, dan kun je jezelf nog tot 30 april 2016 aanmelden. NB dat kan alleen wanneer je een universitaire Master of doctoraal kunstgeschiedenis of aanverwant vak hebt behaald. Voor docenten met een WO Master kunstgeschiedenis die werkzaam zijn in het VO geldt dat zij via een lerarenbeurs een tegemoetkoming in de collegegelden kunnen krijgen evenals gelden voor studieverlof. Wanneer je docent in het VO bent met een HBO achtergrond dan kun je via een schakelprogramma eerst een WO Master kunstgeschiedenis behalen en daarna alsnog doorstromen naar de lerarenopleiding. Meer informatie over instroomeisen en lerarenbeurs is te vinden via de tab 'Docentenopleidingen' in het linkermenu op deze website.

Werk van Roni Horn momenteel te zien in museum De Pont in Tilburg, februari 2016 

 


MAAK HET MET KUNSTENAARS
Rixt Hulshoff Pol en Hanna Piksen stelden een boek met opdrachten samen, die door hedendaagse kunstenaars bedacht zijn. De opdrachten zijn gericht op het bevorderen van de creativiteit en zijn erg leuk beschreven en mooi geïllustreerd. Prijs: in december slechts 17.90 euro. Aanrader!!

KUNSTEDUCATIE PROJECT VAN FUNDAMENT FOUNDATION:
IMAGINE

 kunsteducatie project van Fundament Foundation, gratis te downloaden. In het kader van de expositie Lustwarande ’15 – Rapture & Pain is het kunsteducatie product IMAGINE ontwikkeld. Dit project is geschikt voor zowel onder- als bovenbouw; voor zowel kunst beeldend als kunst algemeen; voor zowel CKV huidige stijl als nieuwe stijl. IMAGINE kan met of zonder een bezoek aan Rapture & Pain gebruikt worden en bevat compleet leerlingenmateriaal. IMAGINE is gratis te downloaden. Het lesmateriaal voor leerlingen bestaat uit een interactieve pdf IMAGINE.  Een 'logboek' bevat bijbehorende opdrachten. Ook is er docentenmateriaal ontwikkeld: een Powerpoint-pdf die voor klassikale toepassing gebruikt kan worden en een docentenhandleiding met zowel een beknopte als een uitgebreide toelichting. Voor registratie en download (door leerlingen en docenten): http://www.fundamentfoundation.nl/educatie

 

Het project IMAGINE onderzoekt het unieke vermogen van kunstenaars om maatschappelijke ontwikkelingen te duiden, erop te reageren en te reflecteren. Kunst versterkt de samenleving door betekenis te geven, nieuwe onverwachte visies en inzichten te verbeelden of door mensen te verbinden. Kunst zit niet in een ivoren toren maar staat midden in de samenleving. De rol van kunst is een andere dan bijvoorbeeld die van de wetenschap, de politiek of maatschappelijke organisaties, zoals Amnesty International of Greenpeace. Kunst zorgt niet voor revoluties, maar zorgt er wel voor dat je op een andere manier naar de wereld om je heen gaat kijken. In IMAGINE wordt er onderzocht hoe kunst je op een andere manier laat kijken, toekomstbeelden schetst en je leert niet bang te zijn voor het onbekende. IMAGINE is mede gebaseerd op de leerdoelen van 'Hybride Kunsteducatie'.

 

NIEUW EXAMENPROGRAMMA CKV: publicatie, Vlak voor de zomervakantie heeft Staatssecretaris Dekker in een brief aan de kamer het nieuwe examenprogramma voor CKV aangekondigd. Het examenprogramma gaat per augustus 2017 in. Hier kunt u het nieuwe examenprogramma van CKV lezen.

CKV versie 2.0 M.T.A. van de Kamp & A.M. van der Vlies. (2013). CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013.

ONDERZOEK NAAR DIVERGENT DENKEN BIJ CKV Van de Kamp, M.-T., Admiraal, W., van Drie, J. and Rijlaarsdam, G. (2014), Enhancing divergent thinking in visual arts education: Effects of explicit instruction of meta-cognition. British Journal of Educational Psychology. doi: 10.1111/bjep.12061 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjep.12061/abstract

 

ONLINE PLATFORM VOOR SCHOOLGEBONDEN ONDERZOEK

Ons Middelbaar Onderwijs (OMO) lanceerde dinsdag 27 mei 2014 het online platform 'script!' voor schoolgebonden onderzoek. Op de websites zijn presentaties en publicaties van schoolgebonden onderzoek te vinden, evenals artikelen waaronder het artikel: Van de Kamp, Admiraal, Rijlaarsdam & Van Drie (2014) 'Wat weten leerlingen over divergent denken bij beeldende vormgeving' zie deze link. Daarnaast zijn thema publicaties te downloaden.


DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE
Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden. Zie: model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis ; conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via de tab 'Doelstellingen' op deze website  en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp

DE HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM VAN DE COGNITIEVE LEERDOELEN EN DE TAXONOMIE VAN DE AFFECTIEVE LEERDOELEN
 
De verschillende leerdoelen kunnen vervolgens desgewenst bekeken worden met behulp van taxonomieën. De Herziene taxonomie van Bloom is een belangrijk instrument voor het bepalen van leerdoelen en leeractiviteiten en voor het evalueren daarvan. Via de tab doelstellingen (op deze website) kunt u meer informatie vinden over de leerniveaus, leeractiviteiten en werkvormen die te verbinden zijn aan deze herziene taxonomie van Bloom. Naast de taxonomie van de cognitieve leerdoelen, ontwikkelden Krathwohl, Bloom & Masia reeds in 1964 een Taxonomie van de affectieve leerdoelen. Voor het leren over en door kunst is deze taxonomie van de affectieve leerdoelen daarom erg waardevol om te bestuderen: dit zodat de leerdoelen van het leren over en door kunst, niet eenzijdig cognitief ingevuld worden. Affectieve doelen zoals betrokkenheid, waardering, inlevingsvermogen en empathie zijn essentiële aspecten van het domein kunst maar uiteraard ook van een brede vorming van leerlingen en dus van belang voor het leren over en door kunst. 

   
MUZES ORGANISEERT: HART VOOR KUNSTEDUCATIE, WO 11-3-2015, BRUSSEL, "Hart voor Kunsteducatie biedt een forum aan boeiende en gemotiveerde leraren. Inspirerende voorbeelden, gegrepen uit de dagelijkse lespraktijk, vormen de leidraad voor deze studiedag. Leraren die in de eigen lessen, binnen of buiten de schoolmuren, kwalitatieve kunsteducatie brengen worden door Muzes uitgedaagd om hun verhaal te delen. Verwacht dus geen hoogdravende onderwijsexperten of suffe keynotesprekers, op Hart voor Kunsteducatie nemen leraren het woord. Hart voor Kunsteducatie gaat de dialoog aan, over de landsgrenzen heen." Hart voor kunsteducatie is een inspiratiedag voor kunstdocenten in Vlaanderen georganiseerd door Muzes. Deze studiedag zal op woensdag 11 maart 2015 plaatsvinden in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Naast Sammy Ben Jakoub, Howard Moody en Josef Sercu heeft Marie-Thérèse van de Kamp een korte presentatie gegeven (Kunst als ervaring hand out een vergelijkbare presentatie vond plaats tijdens de KNAW bijeenkomst 'Kunst in de klas'). In de middag heeft zij de workshop 'Kunst als ervaring - Hybride kunsteducatie' gegeven. Hier kunt u de aangereikte tekst  en reader downloaden, evenals het invulblad. Een uitgewerkt voorbeeld kunt u hier vinden van Julie de Groef en Brigitte Dekeyzer, onze collega van de KU Leuven. Meer informatie over Hybride kunsteducatie en de doorlopende leerlijn en matrix kunt u via deze website vinden, via de tab vakdidactiek of deze link.  

AFFECTIEVE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN BIJ DE KUNSTVAKKEN EN WERKEN MET ESSENTIELE VRAGEN

Dit document is aangereikt tijdens de training van het Expertisecentrum Kunsttheorie (Kunst, leren en emoties) dd. 7 november 2014. In dit document kunt u informatie vinden over nieuwsgierigheid bevorderen via essentiële vragen. 


SCHEMA VOOR KUNST ANALYSE Omdat in de syllabus kunst algemeen, 2015 (zie examenblad) wijzigingen aangegeven zijn, hebben we deze wijzigingen opgenomen in de nieuwste versie van het schema kunst analyse. Het betreft een wijziging in de begrippen voor filmanalyse.

MUZIKALE BEGRIPPEN VOOR KUNST ANALYSE BIJ KUNST ALGEMEEN Muziekanalyse blijkt voor veel leerlingen (en ook docenten met een andere dan een muzikale achtergrond) complex te zijn. Op basis van de syllabus-begrippenlijst voor muziek bij kunst algemeen is deze toelichting op de muzikale begrippen op 2xA4  samengesteld. Een tip voor docenten beeldend, dans of drama die zich graag meer willen verdiepen in de muziek: Muzikale stijlgeschiedenis van Wouter Steffelaar. Daarin worden veel muziekvoorbeelden besproken, er zijn 2 cd's bijgevoegd met muziekfragmenten en op pag. 190-191 staat een erg duidelijke matrix met daarin de stijlperioden en de stijlkenmerken. Ook worden muzikale begrippen toegelicht. Prijs € 34,95.

JIGSAW - WERKVORM GERICHT OP HOGERE ORDE DENKVAARDIGHEDEN: KUNST ANALYSEREN

Hogere orde denkvaardigheden - zoals analyseren, kunst analyseren en evalueren - zijn belangrijk bij de kunsttheorie om te leren. Daarvoor hebben we onder de tab kunstanalyse verschillende werkvormen toegelicht. Een nieuwe werkvorm is de JIGSAW MASSACULTUUR, waarbij iedere leerling in twee soorten expertise-groepen ingedeeld wordt: de projectgroep en de expertgroep, afwisselend werken zij in de ene les in hun projectgroep en in de andere les in hun expertgroep. Achtergronden over de Jigsaw als werkvorm zijn te vinden via http://www.jigsaw.org/overview.htm  en op deze website (het word document bevat nog meer uitleg). Meer info, zie de tab: 'Doelstellingen' en vervolgens 'Werkvormen' op deze website. 

KUNST IN DE KLAS
Debat over 'Kunst in de klas' georganiseerd door KNAW - Akademie van Kunsten en Boekman. Dit debat zal plaatsvinden op dinsdagmiddag 30 september van 14.30 tot 17.30 in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. In de kunst draait het om verbeelding, inzicht, denkkracht, motoriek en overdracht van ideeën. Cruciaal in een maatschappij waarin de veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en waar complexe vraagstukken vragen om creatieve denkers en doeners. Het huidige onderwijs richt zich te weinig op het ontwikkelen van dit soort vaardigheden. De video van de presentatie van Marie-Thérèse van de Kamp kun je via deze link vinden.

NEXUS LEZING SIMON SCHAMA
Op 22 november 2014 vond de Nexus lezing in Tilburg plaats."Ik zie het als mijn taak met alle middelen die ik tot mijn beschikking heb, het besef over te dragen van wat het betekent mens te zijn. De geschiedenis draagt een tragisch masker. Als we de volledige complexiteit van wat de menselijke samenleving is, niet begrijpen, de manier waarop die zich gedraagt en datgene waartoe de mens in staat is, dan begrijpen we niet goed wat er op het spel staat en welke strijd er gaande is. Het eervolle aan mijn werk als historicus is dat je een horzel bent, een doorn in het oog van de zelfgenoegzamen en de machthebbers."

Uitzending van Buitenhof van zondag 23 november 2014 had Simon Schama eveneens te gast. Erg boeiend gesprek.

 

'THE IMAGE AS BURDEN' VAN MARLENE DUMAS ***** Dit was de eerste grote overzichtstentoonstelling van haar werk in Nederland in 20 jaar. Over het werk van Dumas hebben we een lessenreks ontwikkeld: Painting the spaces between people gebruiken, we zijn vereerd dat we toestemming van Marlene Dumas zelf kregen om deze lessenreeks te verspreiden onder docenten. Interessante achtergrondinformatie is te vinden in de video 'The image as burden' van het Stedelijk Museum op ARTTUBE is erg goed bruikbaar als start voor de lessenreeks.

  
ALLE A4TJES MET COMPACTE KENNIS PER KUNST ALGEMEEN ONDERWERP COMPLEET  Inmiddels zijn alle onderwerpen voor kunst algemeen samengevat op 1 x A4.


ONDERWIJS EERST
"Onze woorden kunnen de hele wereld veranderen omdat we allemaal samen werken voor één doel: onderwijs. En als we ons doel willen bereiken, moeten we onszelf krachtiger maken door onszelf met kennis te wapenen en moeten we onszelf beschermen door eenheid en samenwerking. Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens. Eén kind, één docent, één boek en één pen kunnen de wereld veranderen. Onderwijs is de enige oplossing. Onderwijs eerst!" Malala Yousoufzai, toespraak bij VN 12-7-2013. 
(afb rechts: 'Buddha collapsed out of shame' een prachtige film van Hana Makhmalbaf (Iran/Fr) over een klein meisje dat heel graag naar school wil maar daarin veel tegenwerking ondervindt. Ze moet al heel veel overwinnen om een schrift, een pen en een plaats in school te bemachtigen.) 

  

WAAROM KUNSTVAKKEN KIEZEN?

Er was ooit een folder van een van de vakverenigingen om uit te delen aan leerlingen, zodat zij informatie kregen over het kiezen van een kunstvak als examenvak. Hierbij een folder die recent ontwikkeld is. Hierbij de Folder Waarom kunstvakken kiezen?.

 

 

WEBLINKS