Home - intro en nieuws


                       WELKOM BIJ HET EXPERTISECENTRUM VAKDIDACTIEK KUNSTTHEORIE.

   
Fotografie: Tomek Whitfield

De afdeling vakdidactiek Kunsttheorie van het landelijk expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken stelt zich ten doel de kwaliteit van het onderwijs in de kunsttheorie te verbeteren. Ze doet dat door het ontwikkelen, bijeenbrengen, delen en toepassen van vakdidactische kennis gericht op kunstanalyse, kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en museumeducatie. Het expertisecentrum kunsttheorie werkt aan vakdidactische producten, organiseert trainingen (die samen een leergang vormen) en geeft advies. De primaire doelgroepen zijn: lerarenopleidingen in de kunsttheorie en docenten in de kunsttheorie van het voortgezet onderwijs. Op deze website kunt u een overzicht van onze producten en diensten vinden. Kijk voor actuele informatie onder Nieuws. Op LinkedIn hebben we een Expertisecentrum kunsttheorie groep waar u zich voor kunt aanmelden.

Inmiddels werken we vanuit het expertisecentrum-kunsttheorie intensief samen met: de Universitaire PABO Amsterdam Amsterdam, met het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum en met de KU Leuven. Omdat we vanuit de universitaire lerarenopleidingen vooral specialistische kennis hebben op het gebied van de vakdidactiek van de kunsttheorie (in de bovenbouw) richten we ons in eerste instantie daarop. We verwijzen voor de vakdidactiek van de praktijk in de kunstvakken naar het expertisecentrum van ArtEZ en de masters kunsteducatie van de AHK, Willem de Kooning/Codarts, HKU, Hanze hogeschool/hogeschool Leeuwarden en Fontys/Zuyd.

Marie-Thérèse van de Kamp MA, MSc, Projectleider Expertisecentrum kunsttheorie, Vakdidacticus, ILO-UvA
Anne Marie van der Vlies MA, Vakdidacticus Kunsttheorie, ILO-UvA
info@expertisecentrum-kunsttheorie.nl i.s.m.
Willemien Cuijpers MA, Docent Kunstgeschiedenis, ArtEZ en docent Kunst Algemeen en CKV, Beekdal Lyceum, Arnhem
Valentijn Rambonnet MA, Docent Kunst Algemeen en Museumdocent Stedelijk Museum en Rijksmuseum, Amsterdam    
Karen Wisselaar MA, Docent Kunst Algemeen, CKV en Nederlands, Linde College, Wolvega

   OP VRIJDAG 7 NOVEMBER 2014 VOND EEN TRAINING PLAATS DOOR HET EXPERTISECENTRUM.
 DIT KEER IN SAMENWERKING MET HET GEMEENTEMUSEUM IN DEN HAAG. 

WIJ BEDANKEN ALLE AANWEZIGE DOCENTEN HEEL HARTELIJK VOOR OPNIEUW EEN FIJNE SAMENWERKING EN WEDEROM GOEDE BEOORDELINGEN: DE TEVREDENHEID WAS OOK DIT KEER WEER GROOT! OOK DANKEN WE HET GEMEENTEMUSEUM VOOR HUN GASTVRIJE ONTVANGST.

WE HOPEN DAT WE U OOK MET HET MATERIAAL OP USB STICK HEBBEN KUNNEN INSPIREREN VOOR:

KUNST, LEREN EN EMOTIES

AFFECTIEVE VAARDIGHEDEN ONTWIKKELEN BIJ DE KUNSTVAKKEN

EN HET WERKEN MET ESSENTIELE VRAGEN.

MEER INFORMATIE

HEEL GRAAG ZIEN WIJ U TERUG OP EEN VAN ONZE VOLGENDE TRAININGEN!

 

NIEUWSBRIEF via de tab links onderaan kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief.  

 

VERSCHENEN: van de Kamp, M.-T., Admiraal, W., van Drie, J. and Rijlaarsdam, G. (2014), Enhancing divergent thinking in visual arts education: Effects of explicit instruction of meta-cognition. British Journal of Educational Psychology. doi: 10.1111/bjep.12061 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjep.12061/abstract

 

NEXUS LEZING SIMON SCHAMA Op 22 november 2014 vond de Nexus lezing in Tilburg plaats."Ik zie het als mijn taak met alle middelen die ik tot mijn beschikking heb, het besef over te dragen van wat het betekent mens te zijn. De geschiedenis draagt een tragisch masker. Als we de volledige complexiteit van wat de menselijke samenleving is, niet begrijpen, de manier waarop die zich gedraagt en datgene waartoe de mens in staat is, dan begrijpen we niet goed wat er op het spel staat en welke strijd er gaande is. Het eervolle aan mijn werk als historicus is dat je een horzel bent, een doorn in het oog van de zelfgenoegzamen en de machthebbers."
Op youtube zijn de vier delen van de BBC documentaire van Simon Schama te zien over het late werk van Rembrandt, de tentoonstelling die vanaf februari in het Rijksmuseum te zien zal zijn. deel 1; deel 2; deel 3 (daarin het tijdens de training vertoonde fragment over Claudius Civilis); deel 4 (met daarin het fragment over het Joodse Bruidje). Prachtig! Uitzending van Buitenhof van zondag 23 november 2014 had Simon Schama eveneens te gast. Erg boeiend gesprek. Zie Buitenhof via uitzending gemist

 

KUNST IN DE KLAS Debat over 'Kunst in de klas' georganiseerd door KNAW - Akademie van Kunsten en Boekman. Dit debat zal plaatsvinden op dinsdagmiddag 30 september van 14.30 tot 17.30 in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. In de kunst draait het om verbeelding, inzicht, denkkracht, motoriek en overdracht van ideeën. Cruciaal in een maatschappij waarin de veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en waar complexe vraagstukken vragen om creatieve denkers en doeners. Het huidige onderwijs richt zich te weinig op het ontwikkelen van dit soort vaardigheden. Meer info zie: deze link. De video van de presentatie van Marie-Thérèse van de Kamp kun je via deze link vinden.


'THE IMAGE AS BURDEN' VAN MARLENE DUMAS ***** Dit is de eerste grote overzichtstentoonstelling van haar werk in Nederland in 20 jaar. Op vrijdag 5 september opende deze tentoonstelling in het Stedelijk Museum. Op vrijdag 5 september was Marlene Dumas eveneens te gast bij 'College Tour'. Meer info over de tentoonstelling is te vinden op de website van het Stedelijk Museum. De catalogus kost 25 euro. Mocht u als havo/vwo docent een bezoek inplannen, dan kunt u ter voorbereiding van het bezoek desgewenst deze lessenreeks: Painting the spaces between people gebruiken, we zijn vereerd dat we toestemming van Marlene Dumas zelf kregen om deze lessenreeks te verspreiden onder docenten. Interessante achtergrondinformatie is te vinden in deze video 'The image as burden' van het Stedelijk Museum op ARTTUBE, en de bespreking van het werk van Dumas door Joost Zwagerman bij DWDD is erg goed bruikbaar als start voor de lessenreeks. Wij hopen dat veel docenten en leerlingen deze bijzondere tentoonstelling kunnen gaan zien! De tentoonstelling is van 6 september 2014 tot en met 4 januari 2015 te zien. 

 

 

 

NIEUWE NATIONALE EINDTERMEN KUNSTONDERWIJS IN VS De NCCAS (National Coalition for Core Arts Standards) in de Verenigde Staten, heeft een nieuwe website http://nationalartsstandards.org/ waarop alle eindtermen van de doorlopende leerlijn voor de verschillende kunstvakken van PO tot VO te bestuderen zijn. Om tot deze eindtermen te komen hebben zij experts uit alle geledingen een programma van eindtermen laten ontwikkelen, gebaseerd op een aantal richtlijnen. Deze eindtermen zijn ook voor docenten in Nederland interessant om te bestuderen. De verwantschap in uitgangspunten voor kunstonderwijs tussen deze NCCAS eindtermen en Hybride Kunsteducatie is groot (zie p. 10 uitgangspunten en de kunstvaardigheden). Veel van de door de NCCAS ontwikkelde documenten kunnen  goed in combinatie met de doorlopende Hybride Kunsteducatie gebruikt worden (zijn compatibel). Bekijk bijvoorbeeld de eindtermen voor Visual Arts_Creating en vergelijk deze met de Matrix Hybride Kunsteducatie en vergelijk p. 16 en 17 van 'Visual Art_Secondary Accomplished' met pag. 2 en 3 van de Beoordelingscriteria en rubrics voor beeldende processen en producten - er zijn wel verschillen in volgorde, maar de basis is verwant: Hedendaagse professionele kunstpraktijken; 21ste eeuwse vaardigheden; inzichten uit wetenschappelijk onderzoek (onderwijswetenschappen). De verwantschap tussen de NCCAS eindtermen, Studio Thinking (Hetland & Winner), Authentieke kunsteducatie (Haanstra) en Hybride kunsteducatie is om dezelfde reden ook groot. Tot slot nog: de essential questions p. 8 t/m 11 van 'Visual Art_Secondary Accomplished' zijn erg goed hanteerbaar voor Nederlandse docenten om zo het leren over en door kunst nog betekenisvoller te kunnen maken voor leerlingen.

 

ALLE A4TJES MET COMPACTE KENNIS PER KUNST ALGEMEEN ONDERWERP COMPLEET  Inmiddels zijn alle onderwerpen voor kunst algemeen samengevat op 1 x A4.

ONLINE PLATFORM VOOR SCHOOLGEBONDEN ONDERZOEK: Ons Middelbaar Onderwijs (OMO) lanceerde dinsdag 27 mei 2014 het online platform 'Script!' voor schoolgebonden onderzoek. Op de websites zijn presentaties en publicaties van schoolgebonden onderzoek te vinden, evenals artikelen (Script! Publicaties) waaronder het artikel: Van de Kamp, Admiraal, Rijlaarsdam & Van Drie (2014) 'Wat weten leerlingen over divergent denken bij beeldende vormgeving' zie deze link. Daarnaast zijn thema publicaties te downloaden. Op Script! Talk zullen de presentaties te vinden zijn, op dit moment zijn er al sfeerimpressies van OMO bijeenkomsten als 'Noodzakelijk Creatief' te vinden, een impressie van de meesterlijke ontmoeting voor docenten in de kunstvakken.

 

 

DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden. Zie: kunstvakvaardigheden voor docenten en de

kunstvakvaardigheden voor leerlingen en model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis (zie schema; begrippenlijst); conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst zie kunstgeschiedenis en kunst algemeen); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken, bijvoorbeeld kunst analyseren of het geven van peerfeedback adhv rubrics); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product, zie beoordelingsmatrix). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via deze tab en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp 


DE HERZIENE TAXONOMIE VAN BLOOM VAN DE COGNITIEVE LEERDOELEN EN DE TAXONOMIE VAN DE AFFECTIEVE LEERDOELEN De verschillende leerdoelen kunnen vervolgens desgewenst bekeken worden met behulp van taxonomieën. De Herziene taxonomie van Bloom is een belangrijk instrument voor het bepalen van leerdoelen en leeractiviteiten en voor het evalueren daarvan. Via de tab Doelstellingen kunt u meer informatie vinden over de leerniveaus, leeractiviteiten en werkvormen die te verbinden zijn aan deze herziene taxonomie van Bloom. Naast de taxonomie van de cognitieve leerdoelen, ontwikkelden Krathwohl, Bloom & Masia reeds in 1964 een Taxonomie van de affectieve leerdoelen. Het interessante van die taxonomie is, dat zij daarin juist voorbeelden opgenomen hebben gerelateerd aan kunst. Voor het leren over en door kunst is deze taxonomie van de affectieve leerdoelen daarom erg waardevol om te bestuderen: dit zodat de leerdoelen van het leren over en door kunst, niet eenzijdig cognitief ingevuld worden. Affectieve doelen zoals betrokkenheid, waardering, inlevingsvermogen en empathie zijn essentiële aspecten van het domein kunst maar uiteraard ook van een brede vorming van leerlingen en dus van belang voor het leren over en door kunst. Overigens is deze taxonomie beslist ook interessant met betrekking tot de recente constateringen van de inspectie in 2014 dat leerlingen in Nederland minder gemotiveerd zouden zijn. U kunt met behulp van deze taxonomie voor uzelf eens observeren of en in hoeverre daarvan sprake is bij uw leerlingen en hoe u daaraan mogelijk iets zou kunnen verbeteren samen met uw collega's en uw leerlingen.

A MIND FOREVER VOYAGING THROUGH STRANGE SEAS OF THOUGHT ALONE: Hoe kijken kinderen uit Silicon Valley naar de toekomst? Een prachtige film van Mike Mills voor het San Francisco Museum of Modern Art. [wachtwoord BELIEVER.] Achtergronden zijn te vinden via deze link Tip van De Correspondent.

 

ACTIVERENDE WERKVORMEN: Willemien Cuijpers ontwikkelde nieuwe opdrachten waarin actieve werkvormen gericht op kunst analyseren en kennis van kunst toepassen centraal staan: een opdracht is gericht op actief kunstanalyseren en 'Le Déjeuner sur l'Herbe', een andere opdracht is 'Typisch Modernisme' en een opdracht 'Kernconcepten in het modernisme en de massacultuur' evenals een memory met 'zelfportretten' deze opdrachten zijn te vinden onder de tabs kunstgeschiedenis twintigste eeuw ; kunst algemeen modern

 

DIFFERENTIEREN: Marie-Thérèse van de Kamp ontwikkelde een nieuwe opdracht die zowel gericht is op 'Differentiëren als hogere orde denkvaardigheid/ hogere orde docentvaardigheid' 

- Lesbeschrijving en achtergrondteksten kernconcepten voor docenten 

- opdrachtbeschrijving en Opdrachtkaartjes voor leerlingen.
Daarbij kunnen deze nieuwe documenten mogelijk behulpzaam zijn? 

- een A4tje met het Kunstanalyse begrippenlijst_schema 

- een A4tje met de Herziene taxonomie van Bloom 

- de nieuwe versie van het ILO UvA Kunstanalyse model Kunst Algemeen versie 2014  

- de nieuwe versie van de ILO UvA beoordelingsmatrix voor kunstanalyse  bij kunst algemeen  

In deze overzichten ziet u de denkvaardigheden die bij kunst analyseren een rol spelen en waaraan u leeractiviteiten kunt verbinden. Daarnaast ziet u de vakspecifieke begrippen voor kunstanalyse waarop de leeractiviteiten gericht kunnen worden.  

 

NIEUW BBC  "Artists have structurally different brains compared with non-artists, a study has found."  Participants' brain scans revealed that artists had increased neural matter in areas relating to fine motor movements and visual imagery. The research, published in NeuroImage, suggests that an artist's talent could be innate. But training and environmental upbringing also play crucial roles in their ability, the authors report.As in many areas of science, the exact interplay of nature and nurture remains unclear. Lead author Rebecca Chamberlain from KU Leuven, Belgium, said she was interested in finding out how artists saw the world differently."The people who are better at drawing really seem to have more developed structures in regions of the brain that control for fine motor performance and what we call procedural memory," she explained. Zie meer info: http://www.bbc.com/news/science-environment-26925271

  

CKV versie 2.0 M.T.A. van de Kamp & A.M. van der Vlies. (2013). CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013. 

 

TOP 100 meest iconische beeldende kunstwerken van de afgelopen vijf jaar volgens art info.

  

FINDING YOUR PASSION DOES CHANGE EVERYTHING! In this new RSA Shorts video, Sir Ken Robinson argues that education, organisations and communities need to be built on a model of diversity rather than conformity, so that every individual is able to discover and develop their unique talents and abilities. Zie deze link

 

TIJDLIJN VAN DE MODERNE KUNST Een tijdlijn van de moderne en hedendaagse kunst van 1900 tot 2010 van R. Choetzlein.

 

 

KASIMIR MALEVICH EN DE RUSSISCHE AVANT-GARDE. Vanaf zaterdag 19 oktober is de Malevich tentoonstelling te bezichtigen in het Stedelijk Museum. Informatie over het zwarte vierkant van Malevich is te vinden op deze website. Op AVRO's kunstuur is een special over Malevich te zien, via deze link. Over de futuristische opera 'Overwinning op de zon' die in 1913 werd opgevoerd en bij de opening opnieuw opgevoerd is, is meer info te vinden via de website van het Van Abbe Museum. In het Stedelijk Museum is voor families een Kasimir Lab gemaakt: dat laat een perfecte match tussen inhoud van het werk van Malevich en een educatieve vormgeving voor kinderen en ouders zien: op een grote wand kun je met magneetvormen zelf composities maken met kleuren en vormen op postkaarten kun je brainstormen over inhouden als tijd en ruimte. Het geheel is prachtig vormgegeven, speels van karakter en daagt uit tot creatief denken. Het maakt tegelijkertijd de kern van het werk van Malevich goed toegankelijk. Meer info.

 

ONDERWIJS EERST "Onze woorden kunnen de hele wereld veranderen omdat we allemaal samen werken voor één doel: onderwijs. En als we ons doel willen bereiken, moeten we onszelf krachtiger maken door onszelf met kennis te wapenen en moeten we onszelf beschermen door eenheid en samenwerking. Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens. Eén kind, één docent, één boek en één pen kunnen de wereld veranderen. Onderwijs is de enige oplossing. Onderwijs eerst!" Malala Yousoufzai, toespraak bij VN 12-7-2013.  (afb rechts: 'Buddha collapsed out of shame' een prachtige film van Hana Makhmalbaf (Iran/Fr) over een klein meisje dat heel graag naar school wil maar daarin veel tegenwerking ondervindt. Ze moet al heel veel overwinnen om een schrift, een pen en een plaats in school te bemachtigen.) 

 

OECD OVER INNOVATIE VAARDIGHEDEN Bij de afdeling Innovatie en onderwijs van de OECD doet men onderzoek naar de innovatievaardigheden. Hoofd van deze afdeling, Dirk van Damme, was in het voorjaar bij OCW aanwezig met een presentatie waarin hij de brede opdracht van onderwijs vanuit een skills perspectief toonde. Op de website van de OECD zijn diverse presentaties te vinden die erg interessant zijn om te bekijken. (Education for innovation driven societies; Progression in student creativity in school ; Innovation and creativity in higher education)

  

WAAROM KUNSTVAKKEN KIEZEN? Er was ooit een folder van een van de vakverenigingen om uit te delen aan leerlingen, zodat zij informatie kregen over het kiezen van een kunstvak als examenvak. Hierbij een folder die recent ontwikkeld is. Hierbij de Folder Waarom kunstvakken kiezen?.

 

ARCHIEF 
Raw/RAUW - tentoonstelling Fundament Foundation en educatief materiaal bij de tentoonstelling.  

 

WEBLINKS